Een vergunning voor activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken kan niet worden verleend onder verwijzing naar de passende beoordeling van het PAS.

Rechtsvraag

Of het college van gedeputeerde staten van Noord-Brabant vergunningen kon verlenen met toepassing van het Programma Aanpak Stikstof (PAS) en de daarbij behorende regelgeving, gelet op artikel 6 van de Habitatrichtlijn.

Regel

• Art. 6(3), Habitatrichtlijn (vereist een passende beoordeling van de gevolgen van elk plan of project voor Natura 2000-gebieden)
• Art. 19d, Natuurbeschermingswet 1998 (verbod op projecten of handelingen zonder vergunning die de kwaliteit van habitats kunnen verslechteren of een significant verstorend effect kunnen hebben)
• Art. 19kh, Natuurbeschermingswet 1998 (vereisten voor opname van Natura 2000-gebieden in een programma zoals het PAS)
• Art. 19km, Natuurbeschermingswet 1998 (toedeling van ontwikkelingsruimte voor projecten en andere handelingen)
• Art. 2.1, Regeling programmatische aanpak stikstof (gebruik van AERIUS Calculator voor het vaststellen van stikstofdepositie)
• Art. 2, Besluit grenswaarden programmatische aanpak stikstof (vaststelling van grens- en drempelwaarden voor stikstofdepositie)
• Art. 1.13, Wet natuurbescherming (programmatische aanpak ter vermindering van stikstofdepositie en verwezenlijking van instandhoudingsdoelstellingen)
• Art. 2.7, Wet natuurbescherming (verbod op projecten zonder vergunning die de kwaliteit van habitats kunnen verslechteren of een significant verstorend effect kunnen hebben)
• Art. 2.8, Wet natuurbescherming (vereisten voor een passende beoordeling)

Toepassing

• Art. 6(3), Habitatrichtlijn (vereist een passende beoordeling van de gevolgen van elk plan of project voor Natura 2000-gebieden) De passende beoordeling die ten grondslag ligt aan het PAS voldoet niet aan de eisen van artikel 6(3) van de Habitatrichtlijn. De beoordeling bevat geen volledige, nauwkeurige en definitieve constateringen en conclusies die elke redelijke wetenschappelijke twijfel over de gevolgen voor Natura 2000-gebieden wegnemen.
• Art. 19d, Natuurbeschermingswet 1998 (verbod op projecten of handelingen zonder vergunning die de kwaliteit van habitats kunnen verslechteren of een significant verstorend effect kunnen hebben) De vergunningen zijn verleend zonder dat de zekerheid is verkregen dat de projecten geen schadelijke gevolgen hebben voor de natuurlijke kenmerken van de Natura 2000-gebieden. Dit is in strijd met artikel 19d van de Natuurbeschermingswet 1998.
• Art. 19kh, Natuurbeschermingswet 1998 (vereisten voor opname van Natura 2000-gebieden in een programma zoals het PAS) De opname van Natura 2000-gebieden in het PAS is gebaseerd op een passende beoordeling die niet voldoet aan artikel 6(3) van de Habitatrichtlijn. Hierdoor is niet verzekerd dat de instandhoudingsdoelstellingen van de Natura 2000-gebieden niet in gevaar worden gebracht.
• Art. 19km, Natuurbeschermingswet 1998 (toedeling van ontwikkelingsruimte voor projecten en andere handelingen) De toedeling van ontwikkelingsruimte op basis van het PAS is niet verzekerd omdat de verwachte voordelen van de maatregelen die in de passende beoordeling zijn betrokken niet vaststonden.
• Art. 2.1, Regeling programmatische aanpak stikstof (gebruik van AERIUS Calculator voor het vaststellen van stikstofdepositie) Het gebruik van AERIUS Calculator voor het vaststellen van stikstofdepositie is gebaseerd op de uitgangspunten van het PAS. Omdat de passende beoordeling van het PAS gebrekkig is, is ook de toepassing van AERIUS Calculator voor deze vergunningen in twijfel te trekken.
• Art. 2, Besluit grenswaarden programmatische aanpak stikstof (vaststelling van grens- en drempelwaarden voor stikstofdepositie) De grens- en drempelwaarden zijn vastgesteld op basis van de passende beoordeling van het PAS. Omdat deze beoordeling niet voldoet aan de eisen van artikel 6(3) van de Habitatrichtlijn, zijn de vastgestelde waarden in strijd met hoger recht.

Conclusie

De vergunningen die door het college van gedeputeerde staten van Noord-Brabant zijn verleend met toepassing van het PAS en de daarbij behorende regelgeving, zijn in strijd met artikel 6 van de Habitatrichtlijn en de Natuurbeschermingswet 1998. De passende beoordeling die aan het PAS ten grondslag ligt, voldoet niet aan de eisen die het Hof van Justitie daaraan stelt. De beroepen van de Werkgroep zijn gegrond en de bestreden besluiten worden vernietigd.

Wetsartikelen

• art. 8:58 lid 1 Awb
• art. 8:3 lid 1 Awb
• art. 8:3 Awb
• art. 1:3 lid 1 Awb
• art. 3:10 Awb
• art. 8:36 lid 2 Awb

Tijdlijn

1. 14-12-2015 Het college heeft vergunningen krachtens artikel 19d van de Natuurbeschermingswet 1998 verleend voor het exploiteren en/of uitbreiden en wijzigen van zes verschillende agrarische bedrijven.
2. 14-12-2015 De Werkgroep heeft beroep ingesteld tegen de besluiten van het college van gedeputeerde staten van Noord-Brabant.
3. Onbekend De Stichting Advisering Bestuursrechtspraak voor Milieu en Ruimtelijke Ordening heeft desverzocht een deskundigenbericht uitgebracht in deze zaken.
4. 30-11-2016 De Afdeling heeft de bovengenoemde zaken op 30 november 2016 en 1 december 2016 ter zitting behandeld.
5. 17-05-2017 De Afdeling heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie verzocht bij wege van prejudiciële beslissing uitspraak te doen op door haar gestelde vragen en de behandeling van de beroepen geschorst tot het Hof uitspraak heeft gedaan.
6. 07-11-2018 Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft de gestelde vragen beantwoord.
7. Onbekend De Werkgroep en het college hebben een reactie op het arrest ingediend.
8. 14-02-2019 De Afdeling heeft de bovengenoemde zaken met andere zaken op 14 februari 2019 gevoegd ter zitting behandeld.
9. 29-05-2019 De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft uitspraak gedaan en de besluiten van het college van gedeputeerde staten van Noord-Brabant vernietigd.