Stem valt niet onder portretrecht; artistieke uitdrukkingsvorm prevaleert boven privacy.

Rechtsvraag

Heeft [verweerder] onrechtmatig gehandeld jegens [eiseres] door het gebruik van haar stemfragment in een theatershow en andere media-uitingen, en kan [eiseres] zich beroepen op haar portretrecht, recht op privacy onder de AVG, en haar persoonlijke levenssfeer onder artikel 8 EVRM?

Regel

• art. 21 Aw (Auteurswet) (bescherming portretrecht)
• art. 6 AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) (rechtmatige verwerking van persoonsgegevens)
• art. 17 AVG (recht op vergetelheid)
• art. 8 EVRM (Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens) (bescherming van de persoonlijke levenssfeer)
• art. 10 EVRM (vrijheid van meningsuiting)

Toepassing

• art. 21 Aw (Auteurswet) (bescherming portretrecht) De rechtbank oordeelde dat een stem geen afbeelding van het gelaat is en dus niet onder het portretrecht valt. Ook als [eiseres] herkend zou worden aan haar stem, valt dit niet onder art. 21 Aw. [eiseres] kan zich daarom niet beroepen op het portretrecht.
• art. 6 AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) (rechtmatige verwerking van persoonsgegevens) De rechtbank erkende dat de stem van [eiseres] een biometrische persoonsgegeven is en dat de AVG van toepassing is. Echter, de verwerking van de stem in de theatershow valt onder een artistieke uitdrukkingsvorm en is daarom rechtmatig op grond van art. 6 lid 1 onder f AVG.
• art. 17 AVG (recht op vergetelheid) De rechtbank oordeelde dat art. 17 AVG niet van toepassing is op artistieke uitdrukkingsvormen zoals hier het geval is. Daarom kan [eiseres] geen beroep doen op het recht op vergetelheid.
• art. 8 EVRM (Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens) (bescherming van de persoonlijke levenssfeer) De rechtbank woog het recht op persoonlijke levenssfeer van [eiseres] af tegen het recht op vrijheid van meningsuiting van [verweerder]. Aangezien [eiseres] vrijwillig aan Opsporing Verzocht had deelgenomen en de artistieke uitdrukking van [verweerder] niet als discriminerend werd gezien, werd het recht op vrijheid van meningsuiting zwaarder gewogen.
• art. 10 EVRM (vrijheid van meningsuiting) De rechtbank oordeelde dat het gebruik van de stem van [eiseres] in een artistieke context binnen de vrijheid van meningsuiting valt en dat dit recht zwaarder weegt dan de persoonlijke levenssfeer van [eiseres].

Conclusie

De rechtbank concludeerde dat [verweerder] niet onrechtmatig heeft gehandeld jegens [eiseres]. De vorderingen van [eiseres] werden afgewezen, en zij werd veroordeeld in de proceskosten.

Partijen en standpunten

• Eiser: [eiseres]
• Gedaagde: [verweerder] en Spec Entertainment B.V.

[eiseres] stelt dat [verweerders c.s.] onrechtmatig heeft gehandeld door haar stemfragment zonder toestemming te gebruiken in een theatershow, wat inbreuk maakt op haar portretrecht, recht op privacy en persoonlijke levenssfeer. Ze vordert onder andere schadevergoeding, verwijdering van het stemfragment, en een stop op verdere verspreiding.

[verweerders c.s.] stelt dat het gebruik van het stemfragment een artistieke uitdrukkingsvorm is die valt onder vrijheid van meningsuiting en dat [eiseres] niet kan worden geïdentificeerd enkel door het stemfragment. Verder bieden ze aan het stemfragment te vervangen door een andere stem, wat [eiseres] weigert zonder schadevergoeding.

Wetsartikelen

• art. 1019h Rv
• art. 8 EVRM
• art. 6 AVG
• art. 17 AVG
• art. 7 Gw
• art. 85 AVG
• art. 10 EVRM
• art. 6:6:119 BW
• art. 10 Gw

Tijdlijn

1. 10-01-2011 Eiseres wordt slachtoffer van een gewapende overval in haar bloemenwinkel te [woonplaats].
2. 05-04-2011 Eiseres werkt mee aan een aflevering van Opsporing Verzocht, waarin een reconstructie van de overval wordt getoond. Haar stem wordt als voice-over gebruikt, maar zij verschijnt niet in beeld.
3. 06-04-2011 De aflevering van Opsporing Verzocht met de overval op eiseres wordt herhaald. Ook verschijnt een artikel in Het Parool over de uitzending, waarin de term '[naam] accent' wordt besproken.
4. 07-04-2011 Een artikel op nu.nl meldt dat de AVRO excuses heeft aangeboden aan verweerder voor het gebruik van de term '[naam] accent' in de uitzending van Opsporing Verzocht.
5. Theaterseizoen 2016/2017 In de theatershow '[theatershow]' van verweerder wordt een geluidsfragment uit de aflevering van Opsporing Verzocht gebruikt, waarin de stem van eiseres te horen is.
6. 19-05-2017 Verweerder is te gast bij College Tour, waar een fragment uit zijn theatershow wordt getoond, inclusief het stemfragment van eiseres.
7. 30-05-2017 Eiseres stuurt een e-mail naar de makers van College Tour, waarin zij haar ongenoegen uit over het gebruik van haar stem in de uitzending.
8. 31-05-2017 De redacteur van College Tour antwoordt op de e-mail van eiseres, waarin wordt uitgelegd waarom het fragment is gebruikt.
9. 13-01-2018 Eiseres stuurt een e-mail naar RTL met een officiële klacht over het gebruik van het stemfragment in de uitzending van de theatershow op RTL4.
10. 08-03-2018 De rechtsbijstandverzekeraar van eiseres stuurt een brief aan de manager van verweerder, waarin wordt verzocht om een passende oplossing te vinden voor het gebruik van het stemfragment.
11. 24-10-2018 De advocaat van eiseres stuurt een aangetekende brief naar verweerders c.s., waarin het standpunt van eiseres wordt uiteengezet en vorderingen worden geformuleerd. Een gerechtelijke procedure wordt aangekondigd als er niet binnen 14 dagen wordt ingestemd met de vorderingen.
12. 27-11-2018 Het fragment uit Opsporing Verzocht met de stem van eiseres wordt uitgezonden op Radio 2 in het programma Gijs.