Interne saldering als mitigerende maatregel vereist aanvullende toetsing volgens additionaliteitsvereiste.

Rechtbank Den Haag · 25 juni 2025 · Eerste aanleg - meervoudig · Bestuursrecht; Omgevingsrecht

Natuurvergunning Binnenhof. Natuurvergunning is verleend voor verbouwing en gebruik. Voor stikstofdepositie in de gebruiksfase is gebruik gemaakt van intern salderen. In het bestreden besluit is niet gemotiveerd dat dit voldoet aan de daarvoor geldende vereisten. Het bestreden besluit wordt vernietigd. Na verlening van de vergunning is in een aanvullende motivering voldoende gemotiveerd dat ook de gebruiksfase niet zorgt voor aantasting Natura 2000-gebieden, zonder gebruik van intern salderen. De rechtsgevolgen van het bestreden besluit blijven daarom in stand.

Rechtsvraag

De rechtsvraag is of de natuurvergunning voor de renovatie en het gebruik van het Binnenhof na de renovatie terecht is verleend, gezien de stikstofemissies en de toepassing van intern salderen als mitigerende maatregel.

Regel

  • Art. 2.8, derde lid, Wet natuurbescherming (Wnb) (bescherming van natuurlijke kenmerken van Natura 2000-gebieden)
  • Art. 2.7, tweede lid, Wet natuurbescherming (Wnb) (vereisten voor het verlenen van een natuurvergunning)
  • Art. 6, eerste en tweede lid, Habitatrichtlijn (voorwaarden voor mitigerende maatregelen)
  • Art. 2.9, eerste lid, aanhef en onder a, Aanvullingswet natuur Omgevingswet (overgangsrecht voor aanvragen ingediend voor 1 januari 2024)
  • Jurisprudentie: Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, uitspraken van 18 december 2024 (nieuw kader voor intern salderen)

Toepassing

  • Art. 2.8, derde lid, Wet natuurbescherming (Wnb) (bescherming van natuurlijke kenmerken van Natura 2000-gebieden) De rechtbank oordeelt dat de renovatie van het Binnenhof en het daaropvolgende gebruik niet zullen leiden tot aantasting van de natuurlijke kenmerken van de betrokken Natura 2000-gebieden. In de passende beoordelingen is geconcludeerd dat er geen nadelige gevolgen zijn voor de instandhoudingsdoelstellingen van de habitattypen en leefgebieden van soorten van de Natura 2000-gebieden. Dit oordeel is gebaseerd op de passende beoordelingen en aanvullend veldonderzoek.
  • Art. 2.7, tweede lid, Wet natuurbescherming (Wnb) (vereisten voor het verlenen van een natuurvergunning) Het college heeft de natuurvergunning verleend op basis van de passende beoordelingen die aantonen dat er geen significante negatieve effecten zijn op de relevante habitattypen. Het gebruik van het Binnenhof leidt niet tot een toename van stikstofdepositie vergeleken met de situatie vóór de renovatie.
  • Art. 6, eerste en tweede lid, Habitatrichtlijn (voorwaarden voor mitigerende maatregelen) De rechtbank oordeelt dat het college bij het verlenen van de natuurvergunning intern heeft gesaldeerd met de referentiesituatie zonder te toetsen aan de vereisten voor mitigerende maatregelen, waaronder het additionaliteitsvereiste. De rechtbank vindt dat dit onzorgvuldig is en niet goed gemotiveerd.
  • Art. 2.9, eerste lid, aanhef en onder a, Aanvullingswet natuur Omgevingswet (overgangsrecht voor aanvragen ingediend voor 1 januari 2024) Omdat de aanvraag voor de natuurvergunning is ingediend op 13 maart 2023, blijft de Wet natuurbescherming, zoals die gold vóór 1 januari 2024, van toepassing.
  • Jurisprudentie: Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, uitspraken van 18 december 2024 (nieuw kader voor intern salderen) De nieuwe rechtspraak stelt dat intern salderen alleen als mitigerende maatregel kan worden toegepast als wordt voldaan aan het additionaliteitsvereiste. Het college heeft in de eerste passende beoordeling intern gesaldeerd zonder aan deze vereisten te toetsen. De aanvullende passende beoordeling corrigeert dit door de stikstofeffecten zonder intern salderen te beoordelen.

Conclusie

De rechtbank vernietigt het bestreden besluit omdat het intern salderen als mitigerende maatregel niet goed is gemotiveerd. Echter, vanwege de aanvullende passende beoordeling die aantoont dat er geen aantasting van Natura 2000-gebieden is zonder intern salderen, laat de rechtbank de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit in stand. Hierdoor kan de renovatie doorgaan en mag het Binnenhof na de renovatie worden gebruikt.

Wetsartikelen

Tijdlijn

  1. 13-03-2023 Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) heeft een aanvraag ingediend voor een natuurvergunning voor de renovatie van het Binnenhof, vanwege de stikstofdepositie op nabijgelegen Natura 2000-gebieden.
  2. 20-11-2023 Een AERIUS-berekening wordt uitgevoerd, die aangeeft dat er tijdens de renovatie een toename van stikstofdepositie zal zijn op het Natura 2000-gebied ‘Meijendel & Berkheide’.
  3. 12-01-2024 Een passende beoordeling concludeert dat de renovatiewerkzaamheden geen negatieve effecten hebben op de natuurlijke kenmerken van de Natura 2000-gebieden.
  4. 24-01-2024 Het college van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland verleent de natuurvergunning voor de renovatie van het Binnenhof, met de conclusie dat de stikstofdepositie geen significante effecten heeft.
  5. 18-12-2024 De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verscherpt het beoordelingskader voor intern salderen, wat invloed heeft op de juridische beoordeling van de natuurvergunning.
  6. 14-05-2025 De rechtbank behandelt het beroep van Mobilisation for the Environment tegen het verleende besluit en beoordeelt de juridische en ecologische argumenten van alle betrokken partijen.
  7. 17-04-2025 Het RVB legt een aanvullende passende beoordeling voor, waarin de stikstofeffecten zonder intern salderen worden beoordeeld en geconcludeerd wordt dat er geen negatieve effecten zijn.
  8. 25-06-2025 De rechtbank verklaart het beroep van de eiseres gegrond en vernietigt het bestreden besluit vanwege onzorgvuldige voorbereiding, maar laat de rechtsgevolgen in stand dankzij de aanvullende passende beoordeling.