Bij ontbreken van ondertekende koopovereenkomst is afbreken onderhandelingen toegestaan, mits gemaakte kosten vergoed worden.

Rechtsvraag

Is TMF Group B.V. toerekenbaar tekortgeschoten in de nakoming van een koopovereenkomst of exclusiviteitsovereenkomst met [eiseressen] c.s., of heeft TMF onrechtmatig gehandeld door het afbreken van de onderhandelingen?

Regel

• art. 7:1 BW, Burgerlijk Wetboek (koopovereenkomst: voorwaarden en totstandkoming)
• art. 7:47 BW, Burgerlijk Wetboek (koop: vereisten en verplichtingen)
• art. 6:248 BW, Burgerlijk Wetboek (aanvulling van een overeenkomst door redelijkheid en billijkheid)
• Rechtspraak: Hoge Raad 12 augustus 2005 [CBB/JPO], ECLI:NL:HR:2005:AT7337 (maatstaf voor schadevergoedingsplicht bij afgebroken onderhandelingen)
• Rechtspraak: Hoge Raad 18 juni 1982 [NJ 1983/723] (verplichting tot vergoeding van negatief contractsbelang bij afgebroken onderhandelingen)

Toepassing

• art. 7:1 BW, Burgerlijk Wetboek (koopovereenkomst: voorwaarden en totstandkoming) De rechtbank oordeelt dat er geen koopovereenkomst is tot stand gekomen omdat er geen ondertekende schriftelijke overeenkomst was, zoals vereist volgens de voorwaarden in de Indicative Offer (IO). De IO stelde expliciet dat een bindende overeenkomst pas ontstaat bij ondertekening. [eiseressen] c.s. hadden moeten begrijpen dat TMF de onderhandelingen voerde onder de notie dat pas bij ondertekening een koopovereenkomst kon ontstaan. Dit betekent dat het gevorderde op basis van de gestelde koopovereenkomst moet worden afgewezen.
• art. 7:47 BW, Burgerlijk Wetboek (koop: vereisten en verplichtingen) De rechtbank stelt vast dat er geen overeenkomst tot stand is gekomen omdat de essentiële onderdelen van de koopovereenkomst niet waren overeengekomen. Volgens TMF waren er nog veel openstaande punten, zoals blijkt uit de Completion Agenda van 3 juli 2019. Dit bevestigt dat de essentialia niet vastlagen, waardoor er geen sprake kan zijn van een perfecte koopovereenkomst.
• art. 6:248 BW, Burgerlijk Wetboek (aanvulling van een overeenkomst door redelijkheid en billijkheid) De rechtbank overweegt dat de redelijkheid en billijkheid niet kunnen leiden tot de aanvulling van de overeenkomst, omdat er geen overeenkomst was waarbij de essentialia waren overeengekomen. TMF heeft zich beroepen op de voorwaarden in de IO, waaronder ondertekening, en deze waren niet vervuld.
• Rechtspraak: Hoge Raad 12 augustus 2005 [CBB/JPO], ECLI:NL:HR:2005:AT7337 (maatstaf voor schadevergoedingsplicht bij afgebroken onderhandelingen) De rechtbank past de maatstaf toe dat een partij de onderhandelingen mag afbreken, tenzij dit op grond van gerechtvaardigd vertrouwen of andere omstandigheden onaanvaardbaar is. De rechtbank oordeelt dat er geen gerechtvaardigd vertrouwen was in het totstandkomen van de overeenkomst, omdat TMF expliciet voorbehouden had gemaakt in de IO. Daarom is het afbreken van de onderhandelingen door TMF niet onaanvaardbaar.
• Rechtspraak: Hoge Raad 18 juni 1982 [NJ 1983/723] (verplichting tot vergoeding van negatief contractsbelang bij afgebroken onderhandelingen) Ondanks de vrijheid van TMF om de onderhandelingen af te breken, oordeelt de rechtbank dat de bijzondere omstandigheden van het geval, zoals de vergevorderde en kostenintensieve onderhandelingen en de interne strategiewijziging bij TMF, een verplichting tot vergoeding van het negatief contractsbelang rechtvaardigen. TMF's gedrag was onrechtmatig door zonder kostenvergoeding de onderhandelingen af te breken.

Conclusie

De rechtbank concludeert dat TMF niet toerekenbaar tekort is geschoten in de nakoming van een koop- of exclusiviteitsovereenkomst, aangezien er geen bindende koopovereenkomst tot stand is gekomen en er geen sprake is van een exclusiviteitsafspraak die is geschonden. Echter, TMF is wel verantwoordelijk voor de vergoeding van de onderhandelingskosten (negatief contractsbelang) van [eiseressen] c.s. door het afbreken van de onderhandelingen onder de gegeven omstandigheden. TMF wordt veroordeeld tot betaling van € 102.276,61 aan schadevergoeding aan [eiseressen] c.s.

Partijen en standpunten

• Eiser: [eiseres 1] B.V., [eiseres 2] B.V., [eiseres 3] B.V.
• Gedaagde: TMF GROUP B.V.

Eisers stellen dat er een koopovereenkomst is ontstaan en dat TMF tekortschiet in de nakoming, en vorderen schadevergoeding.

TMF betwist de totstandkoming van een koopovereenkomst en beroept zich op de voorwaarde van een ondertekende overeenkomst en board approval.

Wetsartikelen

• art. 7:7:1 BW
• art. 7:7:47 BW
• art. 6:6:248 lid 1 BW

Tijdlijn

1. 31-12-2018 Eind 2018 benadert TMF [eiseressen] c.s. voor een mogelijke overname van Exterus en Exterus Payrolling.
2. 24-01-2019 E-mailuitwisseling tussen TMF en [eiseressen] c.s. over de exclusiviteit van de onderhandelingen.
3. 04-02-2019 TMF sluit een geheimhoudingsovereenkomst met Exterus en Exterus Payrolling over hun bedrijfsgegevens.
4. 04-04-2019 TMF doet een Indicative Offer voor de overname van Exterus Holding voor maximaal €11 miljoen, onder voorbehoud van due diligence en goedkeuring van de TMF Board.
5. 23-04-2019 [eiseressen] c.s. bieden een Exclusivity Letter aan TMF aan, die exclusieve onderhandelingsrechten verleent.
6. 06-05-2019 TMF start het due diligence proces met een virtuele data room ingericht door [eiseressen] c.s.
7. 07-06-2019 TMF stuurt het eerste concept van een koopovereenkomst naar [eiseressen] c.s.
8. 18-06-2019 [eiseressen] c.s. sturen het tweede concept van de koopovereenkomst naar TMF.
9. 28-06-2019 TMF stuurt het derde concept van de koopovereenkomst naar [eiseressen] c.s.
10. 01-07-2019 TMF stuurt concepten van arbeidsovereenkomsten naar [eiseressen] c.s.
11. 02-07-2019 Telefoongesprek tussen de raadslieden van TMF en [eiseressen] c.s. over nog openstaande kwesties.
12. 03-07-2019 Tijdens een bespreking deelt TMF mee geen interesse meer te hebben in de overname van Exterus Payrolling.