Geweld door uitlokking rechtvaardigt niet zonder meer; letsel en proportionaliteit blijven beslissend.

Partijen en standpunten

• Eiser: [eiseres 1] B.V. en [eiser 2]

Wetsartikelen

• art. 213 Rv
• art. 6 EVRM
• art. 6:6:101 lid 1 BW

Tijdlijn

1. 31-10-1984 In het restaurant van verweerder te [plaats] ontstaat tussen verweerder en eiser 2, die samen met een collega-arts voor een noenmaal aanwezig is, een hoogoplopende ruzie over afgekeurde wijnen, een oester en de rekening. Verweerder meent dat de gasten willen vertrekken zonder te betalen; volgens eisers is reeds contant betaald. Bij de deur van het restaurant volgt een schermutseling, waarbij verweerder volgens zijn lezing eiser 2 aan zijn jasje trekt en vervolgens één klap geeft, terwijl eiser 2 stelt dat hij eerst door verweerder met meerdere vuistslagen is getroffen.
2. 00-00-0000 [begin-11-1984] Bij eiser 2 blijkt hoofdletsel aanwezig. In de latere procedure wordt dit letsel door medische deskundigen onderzocht en besproken; volgens de rechterlijke vaststellingen gaat het vermoedelijk om een dubbelzijdig subduraal hematoom, waarvoor operatief ingrijpen nodig is geweest. Ook klachten aan het linkeroor worden genoemd, maar de oorzaak daarvan is niet met voldoende zekerheid vastgesteld.
3. 06-07-1988 De rechtbank doet een eerste tussenvonnis. Daarin worden de feiten die als vaststaand gelden uitvoerig vastgelegd en worden tevens de wederzijdse stellingen van partijen weergegeven. Dit tussenvonnis vormt later de feitelijke basis voor het hoger beroep; tegen deze vaststellingen richt het hoger beroep zich niet.
4. 15-09-1988 Tijdens het verhoor van getuigen verklaart betrokkene 1 dat hij blijft bij de inhoud van zijn eerdere verklaring in het voorlopig getuigenverhoor en daaraan slechts enkele punten toevoegt. In cassatie wordt later van belang geacht hoe deze verklaring zich verhoudt tot zijn eerdere verklaring tegenover de politie.
5. 06-11-1991 De rechtbank wijst een tussenvonnis waarin onder meer de medische gegevens over het letsel van eiser 2 opnieuw aan de orde komen. De deskundigenverklaringen over het letsel spelen later in cassatie een belangrijke rol bij de beoordeling van de proportionaliteit van het handelen van verweerder.
6. 06-11-1991 [na] Het gerechtshof te 's-Gravenhage oordeelt in hoger beroep dat verweerder eiser 2 slechts één klap heeft gegeven en baseert zich daarbij op de verklaringen van de getuigen en verweerder zelf. Het hof acht de verklaring van betrokkene 1 tegenover de politie te zeer afwijkend van zijn latere verklaringen en past art. 213 Rv toe. Voorts oordeelt het hof primair dat verweerder in beginsel onrechtmatig handelde, maar dat dit door de uitlokking door eiser 2 niet onrechtmatig is; subsidiair oordeelt het hof dat de verplichting tot schadevergoeding geheel vervalt wegens de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten.
7. 03-02-1995 In cassatie concludeert de procureur-generaal tot vernietiging van het arrest van het gerechtshof te 's-Gravenhage en verwijzing naar een ander gerechtshof. De conclusie houdt in dat het hof het door verweerder gebruikte geweld, mede gezien het ernstige letsel van eiser 2, niet buiten beschouwing had mogen laten en dat het oordeel over het wegvallen van de vergoedingsplicht onjuist dan wel onbegrijpelijk is.