Bij onenigheid tussen vereffenaars kan kantonrechter alleen verzoek tot opheffing vereffening honoreren.

Hoge Raad · 25 april 2025 · Beschikking · Civiel recht; Personen- en familierecht

Erfrecht. Procesrecht. Beneficiaire aanvaarding nalatenschap. Verzoek erfgenaam tot opheffing vereffening (art. 4:209 BW). Mogelijkheid kantonrechter om t.a.v. uitgangspunt van gezamenlijke vereffening door erfgenamen anders te bepalen (art. 4:198 BW). Boedelbeschrijving opgesteld door één erfgenaam. Hoor en wederhoor.

Rechtsvraag

Kan de kantonrechter op verzoek van één van de vereffenaars de opheffing van de vereffening van een nalatenschap bevelen, ondanks dat niet alle vereffenaars gezamenlijk dit verzoek hebben ingediend?

Regel

  • art. 4:198 BW (gezamenlijke uitoefening bevoegdheden door erfgenamen)
  • art. 4:203 BW (benoeming van een andere vereffenaar bij verschil van mening)
  • art. 4:209 lid 1 BW (opheffing vereffening wegens geringe waarde baten nalatenschap)
  • art. 4:211 lid 2 BW (vertegenwoordiging erfgenamen in en buiten rechte door vereffenaars)
  • art. 4:211 lid 3 BW (verplichting om een boedelbeschrijving op te maken)

Toepassing

  • art. 4:198 BW (gezamenlijke uitoefening bevoegdheden door erfgenamen) Het hof oordeelde dat hoewel de broer en de zus gezamenlijk vereffenaar zijn, de kantonrechter in dit geval heeft bepaald dat de zus alleen in haar verzoek kon worden ontvangen vanwege de ernstige meningsverschillen tussen de vereffenaars. Dit valt binnen de mogelijkheid dat de kantonrechter anders kan beslissen dan de gezamenlijke uitoefening van bevoegdheden. Het hof vond het belangrijk dat de broer betrokken was in de procedure, waardoor zijn recht op hoor en wederhoor werd gewaarborgd.
  • art. 4:203 BW (benoeming van een andere vereffenaar bij verschil van mening) De Hoge Raad stelde dat de wet de mogelijkheid biedt dat de kantonrechter de bevoegdheden van de vereffenaars anders verdeelt, zonder dat een nieuwe vereffenaar benoemd hoeft te worden. Dit betekent dat de kantonrechter kan toestaan dat één vereffenaar alleen een verzoek indient.
  • art. 4:209 lid 1 BW (opheffing vereffening wegens geringe waarde baten nalatenschap) Het hof vond dat de zus voldoende had aangetoond dat er slechts een gering bedrag aan baten van de nalatenschap resteerde, en dat alle schulden waren voldaan. De kantonrechter had daarom terecht de opheffing van de vereffening bevolen.
  • art. 4:211 lid 2 BW (vertegenwoordiging erfgenamen in en buiten rechte door vereffenaars) De kantonrechter kan anders beslissen dan dat de erfgenamen hun bevoegdheden tezamen uitoefenen, waardoor ook slechts één vereffenaar kan optreden in zaken die normaliter gezamenlijk gedaan zouden moeten worden.
  • art. 4:211 lid 3 BW (verplichting om een boedelbeschrijving op te maken) De zus had een boedelbeschrijving overgelegd die door haar alleen was opgesteld. Het hof achtte dit voldoende onderbouwd en met stukken ondersteund, ondanks dat het niet gezamenlijk was opgesteld. De broer had de juistheid van de boedelbeschrijving kunnen controleren en zijn bezwaren betroffen voornamelijk de verdeling na de vereffening.

Conclusie

De Hoge Raad verwerpt het cassatieberoep van de broer. De kantonrechter kon terecht beslissen dat de zus alleen in haar verzoek tot opheffing van de vereffening kon worden ontvangen, gezien de omstandigheden van de zaak en de garanties voor hoor en wederhoor. Bovendien was er voldoende aangetoond dat de vereffening kon worden opgeheven wegens de geringe waarde van de baten van de nalatenschap.

Partijen en standpunten

  • Eiser: de broer
  • Gedaagde: de zus

De broer stelt dat de zus niet-ontvankelijk is in haar verzoek omdat het gezamenlijk door beide vereffenaars had moeten worden ingediend.

De zus stelt dat alle schuldeisers zijn voldaan en dat slechts een gering bedrag resteert, waardoor opheffing van de vereffening kan worden bevolen.

Wetsartikelen

Tijdlijn

  1. 03-2022 De vader van de broer en de zus overlijdt in maart 2022 zonder testament.
  2. 03-2022 De broer aanvaardt de nalatenschap beneficiair na het overlijden van erflater.
  3. 01-11-2022 De zus dient een door haar opgestelde boedelbeschrijving in bij de rechtbank met bijlagen die betalingen en bankafschriften van de erflater bevatten.
  4. 20-01-2023 De kantonrechter van de rechtbank Amsterdam wijst het verzoek van de zus toe om de vereffening van de nalatenschap op te heffen en stelt de vereffeningskosten op nihil.
  5. 19-03-2024 Het gerechtshof Amsterdam bekrachtigt de beschikking van de kantonrechter en verwerpt de grieven van de broer.
  6. 25-04-2025 De Hoge Raad verwerpt het cassatieberoep van de broer en oordeelt dat de eerdere beslissingen van de kantonrechter en het gerechtshof juist waren.