[Verzekeraar kan geen verzekeringsrechtelijke sancties tegen benadeelde inroepen onder WAM, ondanks misleiding bij verzekering.]

Hoge Raad · 4 juli 2025 · Cassatie · Civiel recht; Verbintenissenrecht

Verbintenissenrecht. Verzekeringsrecht. Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen (WAM). Ontvankelijkheid. Formele procespartij bij meerderjarigenbewind. Inzittende maakt jegens WAM-verzekeraar aanspraak op vergoeding van schade door eenzijdig verkeersongeval. Verzekeraar voert daartegen aan dat inzittende bij sluiten van verzekering betrokken is geweest en Allianz opzettelijk is misleid. Art. 7:930 lid 5 BW. Stuit dit verweer af op art. 11 WAM? Beperkende werking van redelijkheid en billijkheid (art. 6:2 lid 2 BW). Misbruik van Unierecht? HvJEU 19 september 2024, ECLI:EU:C:2024:761 (Matmut).

Rechtsvraag

Heeft [eiseres 4] recht op schadevergoeding van Allianz ondanks vermeende opzettelijke misleiding en schending van de mededelingsplicht bij de totstandkoming van de WAM-verzekering?

Regel

  • art. 7:928 lid 2 BW (mededelingsplicht verzekeringnemer, ook voor bekende derde)
  • art. 7:930 lid 5 BW (geen uitkering bij opzettelijke misleiding)
  • art. 7:941 lid 5 BW (verval recht op uitkering bij opzettelijke misleiding)
  • art. 6 WAM (eigen recht benadeelde op schadevergoeding)
  • art. 11 WAM (verzekeringsrechtelijke sancties niet tegenwerpbaar aan benadeelde)
  • art. 6:2 lid 2 BW (beperkende werking redelijkheid en billijkheid)
  • Richtlijn 2009/103/EG (WAM-richtlijn, bescherming slachtoffers en dekking verzekering)

Toepassing

  • art. 7:928 lid 2 BW (mededelingsplicht verzekeringnemer, ook voor bekende derde) [eiseres 4] heeft als bekende derde vragen onjuist beantwoord bij de verzekeringsaanvraag, wat volgens het hof een schending van de mededelingsplicht inhoudt, omdat zij wist dat Allianz haar verzekering anders zou weigeren.
  • art. 7:930 lid 5 BW (geen uitkering bij opzettelijke misleiding) Het hof meende dat Allianz geen verzekering zou hebben gesloten als men op de hoogte was van de ware feiten, waardoor er sprake is van opzettelijke misleiding door [eiseres 4].
  • art. 7:941 lid 5 BW (verval recht op uitkering bij opzettelijke misleiding) Het hof oordeelde dat [eiseres 4] door opzettelijke misleiding van Allianz haar recht op uitkering heeft verspeeld.
  • art. 6 WAM (eigen recht benadeelde op schadevergoeding) De Hoge Raad stelde dat [eiseres 4] als inzittende en benadeelde een eigen recht op schadevergoeding heeft, ongeacht haar betrokkenheid bij de misleiding.
  • art. 11 WAM (verzekeringsrechtelijke sancties niet tegenwerpbaar aan benadeelde) De Hoge Raad oordeelde dat verzekeringsrechtelijke sancties niet kunnen worden tegengeworpen aan een benadeelde zoals [eiseres 4], zelfs als zij een rol speelde in de misleiding.
  • art. 6:2 lid 2 BW (beperkende werking redelijkheid en billijkheid) De Hoge Raad vond dat het beroep op de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid niet opgaat, aangezien het doel van de WAM-richtlijn niet wordt ondermijnd door de bedrieglijke handelingen van [eiseres 4].

Conclusie

De Hoge Raad vernietigt het oordeel van het hof dat [eiseres 4] geen recht heeft op schadevergoeding vanwege opzettelijke misleiding en schending van de mededelingsplicht, omdat zij als benadeelde volgens de WAM-richtlijn recht heeft op bescherming. De zaak wordt verwezen naar het gerechtshof 's-Hertogenbosch voor verdere behandeling van het beroep van Allianz op eigen schuld.

Partijen en standpunten

  • Eiser: [eiser 1, eiseres 2, eiseres 3 V.O.F., eiseres 4, de bewindvoerder]
  • Gedaagde: ALLIANZ BENELUX N.V. h.o.d.n. ALLIANZ NEDERLAND SCHADEVERZEKERING

[Eiseres 4 eiste schadevergoeding van Allianz voor letsel opgelopen in een ongeval. Allianz weigerde betaling, stellende dat eiseres 4 de verzekeraar opzettelijk heeft misleid tijdens de aanvraagprocedure.]

[Allianz voerde aan dat eiseres 4 betrokken was bij fraude bij de verzekering, waardoor de dekking vervalt. Allianz stelt dat eiseres 4 opzettelijk onjuiste informatie heeft verstrekt.]

Wetsartikelen

Tijdlijn

  1. 01-01-2019 [eiseres 4] raakt betrokken bij een eenzijdig verkeersongeval als passagier in een auto bestuurd door haar jongere zus.
  2. 06-2019 [eiseres 4] wordt vanwege haar letsel overgeplaatst naar een aangepaste woning met vierentwintiguurszorg.
  3. 06-2019 [eiseres 4] stelt Allianz als WAM-verzekeraar aansprakelijk voor de gevolgen van het ongeval.
  4. 12-2019 Allianz wijst de aansprakelijkheid voor het ongeval af.
  5. 02-2020 Allianz biedt aan een voorschot van € 2.000 te betalen zonder erkenning van aansprakelijkheid.
  6. 10-2020 Allianz stelt [eiseres 4] op de hoogte van het verval van recht op uitkering wegens bedrog en misleiding.
  7. 12-2020 Allianz doet een beroep op de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid.
  8. 16-01-2023 [eisers 1 t/m 3] worden als bewindvoerders van [eiseres 4] vervangen door de bewindvoerder.
  9. 25-11-2021 De rechtbank Noord-Nederland bepaalt dat Allianz de schade van [eiseres 4] moet vergoeden.
  10. 13-04-2022 De rechtbank Noord-Nederland doet een vonnis in de zaak C/17/183108 HA ZA 22-69.
  11. 21-03-2023 Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden behandelt de zaak in hoger beroep.
  12. 21-11-2023 Het hof vernietigt de beschikking van de rechtbank en wijst de vordering van [eiseres 4] af.