Exploitatiebeperking vereist evenwichtige aanpakprocedure volgens Geluidsverordening, ook bij tijdelijke maatregelen.

Rechtsvraag

Kan de Staat der Nederlanden de voorgenomen Experimenteerregeling en het beëindigen van het anticiperend handhaven invoeren zonder eerst de procedure van de evenwichtige aanpak te doorlopen, en is deze regeling in strijd met art. 8.23a Wet luchtvaart (Wlv) en de Geluidsverordening?

Regel

• art. 8.23a, Wet luchtvaart (Wlv) (bepaalt dat de minister voor experimenten mag afwijken van voorschriften mits dit een gunstig effect heeft op de hinderbeleving)
• art. 2, Verordening (EU) nr. 598/2014 (Geluidsverordening) (bepaalt dat geluidsgerelateerde exploitatiebeperkingen alleen kunnen worden ingevoerd na het doorlopen van de evenwichtige aanpak)

Toepassing

• art. 8.23a, Wet luchtvaart (Wlv) (bepaalt dat de minister voor experimenten mag afwijken van voorschriften mits dit een gunstig effect heeft op de hinderbeleving) De Hoge Raad oordeelde dat art. 8.23a Wlv de minister toestaat om bij wijze van experiment af te wijken van voorschriften uit het Luchthavenverkeersbesluit (LVB), mits dit een gunstig effect heeft op de hinderbeleving. Echter, de voorgenomen Experimenteerregeling legt de facto een maximum aantal vliegtuigbewegingen op (460.000), wat niet enkel een vervanging van grenswaarden voor geluidsbelasting is, maar een beperking van de operationele capaciteit. Dit valt buiten de reikwijdte van art. 8.23a Wlv, omdat het niet uitsluitend om een experiment gaat, maar om een beleidsmatige beperking van het aantal vliegtuigbewegingen.
• art. 2, Verordening (EU) nr. 598/2014 (Geluidsverordening) (bepaalt dat geluidsgerelateerde exploitatiebeperkingen alleen kunnen worden ingevoerd na het doorlopen van de evenwichtige aanpak) De Hoge Raad stelde dat de voorgenomen maatregelen, door het beperken van het aantal vliegtuigbewegingen tot 460.000, een geluidsgerelateerde exploitatiebeperking vormen. Volgens de Geluidsverordening moeten dergelijke maatregelen de procedure van de evenwichtige aanpak volgen, wat niet is gebeurd. Het tijdelijke of experimentele karakter van de regeling doet hier niet aan af; elke geluidsgerelateerde actie die de toegang tot of de operationele capaciteit van een luchthaven vermindert, moet deze procedure doorlopen.

Conclusie

De Hoge Raad concludeert dat de voorgenomen Experimenteerregeling en het beëindigen van het anticiperend handhaven geluidsgerelateerde exploitatiebeperkingen vormen die de operationele capaciteit van de luchthaven beperken. Deze maatregelen kunnen niet worden ingevoerd zonder eerst de procedure van de evenwichtige aanpak te doorlopen, zoals vereist door de Geluidsverordening. Het arrest van het hof wordt vernietigd en de zaak wordt terugverwezen naar het gerechtshof Den Haag ter verdere behandeling en beslissing.

Partijen en standpunten

• Eiser: IATA c.s.
• Gedaagde: De Staat c.s.

IATA c.s. vorderen een verbod op de voorgenomen Experimenteerregeling en het beëindigen van anticiperend handhaven, en dat RSG wordt verboden om CapDec vast te stellen met minder dan 500.000 vliegtuigbewegingen.

De Staat stelt dat de voorgenomen maatregelen noodzakelijk zijn voor de balans tussen betrokken belangen en dat de Experimenteerregeling niet in strijd is met de wet.

Wetsartikelen

• art. 81 lid 1 RO
• art. 118 Rv
• art. 5 VEU

Tijdlijn

1. 2008 Het Luchthavenverkeersbesluit (LVB) wordt gewijzigd in 2008. Het LVB 2008 bevat beperkingen voor Schiphol, zoals grenswaarden voor geluidsbelasting en beperkingen van nachtvluchten.
2. 2010-11-2022 In deze periode wordt geëxperimenteerd met het Nieuwe Normen- en Handhavingsstelsel (NNHS) voor geluidshinder rond Schiphol.
3. 2013 RSG past het NNHS toe in plaats van het LVB 2008.
4. 2015 De Alderstafel adviseert om de limiet van vliegtuigbewegingen terug te brengen naar 500.000 per jaar.
5. 2016 Een voorstel tot wijziging van de Wet luchtvaart (Wlv) wordt aangenomen, maar er is nog geen datum voor inwerkingtreding.
6. 12-2021 In het coalitieakkoord wordt aangekondigd te gaan zoeken naar een betere balans tussen de bij Schiphol betrokken belangen.
7. 24-06-2022 De minister informeert de Tweede Kamer over het voornemen om het anticiperend handhaven te beëindigen en een lager maximum aantal vliegtuigbewegingen vast te leggen.
8. Begin 2023 De minister legt een ontwerp van de Tijdelijke regeling strikt preferentieel baangebruik Schiphol ter consultatie voor. Dit ontwerp bevat nieuwe grenswaarden voor geluidsbelasting en regels voor strikt preferentieel baangebruik.
9. 14-03-2023 De voorzieningenrechter staat de Stichting toe zich te voegen in de kortgedingprocedures en Lufthansa en TUI c.s. aan de zijde van A4A c.s. en KLM c.s.
10. 05-04-2023 De voorzieningenrechter wijst de vorderingen van A4A c.s. en KLM c.s. grotendeels toe.
11. 23-05-2023 Het hof staat de Stichting toe zich te voegen aan de zijde van de Staat.
12. 07-07-2023 Het hof wijst de vorderingen tegen de Staat en RSG af.