Beslissingen van buitenlandse autoriteiten worden gerespecteerd tenzij onherroepelijk onrechtmatig verklaard.
Prejudiciële beslissing HR, art. 553 Sv. 1. Prejudiciële procedure in strafzaken. 2. Beantwoording vragen over o.a. betekenis van (internationale of interstatelijke) vertrouwensbeginsel voor beoordeling van rechtmatigheid en betrouwbaarheid van resultaten die zijn verkregen met toepassing van opsporingsbevoegdheid door autoriteiten van ander land dan Nederland, terwijl bevoegdheid in dat andere land is toegepast, en mogelijkheden voor verdediging om rechtmatigheid van bewijsverkrijging te onderzoeken. Ad 1. HR maakt inleidende opmerkingen over prejudiciële vragen aan strafkamer van HR. Opmerkingen komen erop neer dat rechter die overweegt om prejudiciële vraag te stellen, betrokken procespartijen in gelegenheid stelt om zich uit te laten over dat voornemen en over beoogde inhoud van vraag. Omdat rechter zelfstandige verantwoordelijkheid heeft voor uitkomst van procedure, is het aan rechter zelf om te bepalen of sprake is van in art. 553.1 Sv bedoelde situatie waarin prejudiciële vragen worden gesteld als aan daarvoor geldende criteria wordt voldaan. Rechter zet uiteen waarom antwoord op rechtsvraag nodig is om in betreffende zaak te beslissen en waarom vraag een zaaksoverstijgend belang heeft. Vraag moet bovendien zijn ingebed in heldere (voorlopige) feitenvaststelling en in (beknopt omschreven) relevante juridische context zijn geplaatst. Rechter licht verder toe waarom vraag zich volgens hem leent voor beantwoording in prejudiciële procedure. Verder kan het nuttig zijn dat hij zijn oordeel over (voorlopig) antwoord of verschillende (voorlopige) antwoorden op vraag geeft en ligt het in de rede dat hij consequenties daarvan voor de rechtspraktijk schetst. Ad 2. Bij bespreking van vraag over betekenis van vertrouwensbeginsel voor beoordeling van rechtmatigheid en betrouwbaarheid van resultaten die zijn verkregen met toepassing van opsporingsbevoegdheid door autoriteiten van ander land dan Nederland, terwijl bevoegdheid in dat andere land is toegepast, gaat HR in op opsporing onder verantwoordelijkheid van buitenlandse autoriteiten en op opsporing in buitenland onder verantwoordelijkheid van Nederlandse autoriteiten. Vervolgens gaat HR in op vraag of en, zo ja, in welke gevallen, machtiging van RC is vereist en maakt HR enkele opmerkingen over het gebruik van informatie in andere onderzoeken en over Richtlijn 2002/58/EG en Richtlijn (EU) 2016/680. Verder gaat HR in op o.m. beginsel van equality of arms en beoordeling van verzoeken tot het voegen van stukken bij processtukken en van verzoeken tot het verkrijgen van inzage in stukken. HR beantwoordt prejudiciële vragen.
Rechtsvraag
Mag de Nederlandse rechter ervan uitgaan dat in het buitenland een opsporingsbevoegdheid rechtmatig is ingezet en de betrouwbaarheid van de resultaten ervan gegeven is, zolang de (on)rechtmatigheid van dat opsporingsmiddel en de (on)betrouwbaarheid van die resultaten niet onherroepelijk in rechte zijn komen vast te staan in dat land?
Regel
- art. 553 Sv (Prejudiciële vraag aan de Hoge Raad)
- art. 554 Sv (Behandeling van prejudiciële vraag)
- art. 555 Sv (Beslissing Hoge Raad)
- art. 13 EU-Rechtshulpovereenkomst (Gemeenschappelijke onderzoeksteams)
- art. 6 Richtlijn 2014/41/EU (Europees onderzoeksbevel)
- art. 31 Richtlijn 2014/41/EU (Tenuitvoerlegging van EOB)
- art. 126cc Sv (Verwerking en bewaren van gegevens)
- art. 126dd Sv (Gebruik van gegevens)
Toepassing
- art. 553 Sv (Prejudiciële vraag aan de Hoge Raad) De rechtbank Overijssel heeft de vraag gesteld aan de Hoge Raad om te bepalen of het vertrouwensbeginsel van toepassing is op in het buitenland verkregen bewijs, in verband met de onderzoekswensen van de verdediging om de rechtmatigheid van de Encrochat- en SkyECC-berichten te onderzoeken.
- art. 554 Sv (Behandeling van prejudiciële vraag) De Hoge Raad heeft de schriftelijke opmerkingen van het openbaar ministerie en de advocaten van de verdachten in overweging genomen, evenals de conclusie van de advocaat-generaal.
- art. 555 Sv (Beslissing Hoge Raad) De Hoge Raad heeft de vraag beantwoord door te stellen dat de beslissingen van buitenlandse autoriteiten moeten worden gerespecteerd en dat ervan wordt uitgegaan dat het onderzoek rechtmatig is verricht, tenzij in het betreffende land onherroepelijk is komen vast te staan dat het onderzoek niet in overeenstemming met de daarvoor geldende rechtsregels is verricht.
- art. 13 EU-Rechtshulpovereenkomst (Gemeenschappelijke onderzoeksteams) De Hoge Raad heeft overwogen dat bij gemeenschappelijke onderzoeksteams het nationale recht van de lidstaat waar de opsporingsbevoegdheid wordt uitgeoefend, leidend is en dat de resultaten uit zo'n onderzoek rechtmatig worden geacht tenzij anders onherroepelijk vaststaat.
- art. 6 Richtlijn 2014/41/EU (Europees onderzoeksbevel) De Hoge Raad heeft aangegeven dat de ruimte om af te zien van erkenning en tenuitvoerlegging van een EOB beperkt is en dat het aan de uitvaardigende lidstaat is om te beoordelen of een EOB moet worden uitgevaardigd.
- art. 31 Richtlijn 2014/41/EU (Tenuitvoerlegging van EOB) De Hoge Raad heeft benadrukt dat de tenuitvoerlegging van een EOB plaatsvindt op dezelfde wijze en onder dezelfde voorwaarden als wanneer de betrokken onderzoeksmaatregelen waren bevolen door een autoriteit van de uitvoerende lidstaat.
Conclusie
De Hoge Raad concludeert dat de beslissingen van buitenlandse autoriteiten die aan het in het buitenland verrichte onderzoek ten grondslag liggen, moeten worden gerespecteerd en dat ervan wordt uitgegaan dat het onderzoek rechtmatig is verricht, tenzij in het betreffende land onherroepelijk is komen vast te staan dat het onderzoek niet in overeenstemming met de daarvoor geldende rechtsregels is verricht. De rechter moet alleen aandacht besteden aan de wijze waarop de resultaten van het in het buitenland verrichte onderzoek zijn verkregen als die wijze van verkrijging van belang is voor de beoordeling of het gebruik voor het bewijs van die resultaten in overeenstemming is met het recht op een eerlijk proces. De rechter neemt tot uitgangspunt dat onderzoek onder verantwoordelijkheid van buitenlandse autoriteiten op zodanige wijze is verricht dat de resultaten daarvan betrouwbaar zijn, en is alleen gehouden de betrouwbaarheid van de resultaten te onderzoeken als er concrete aanwijzingen voor het tegendeel bestaan.
Partijen en standpunten
- Eiser: Openbaar Ministerie
- Gedaagde: Verdachten (1 t/m 12)
Het OM stelt dat de verdachten betrokken zijn bij internationale handel in verdovende middelen. Het bewijs is verkregen via onderschepping van versleutelde berichten van Encrochat en SkyECC door buitenlandse autoriteiten.
De verdediging betwist de rechtmatigheid en betrouwbaarheid van de verkregen gegevens en verzoekt om stukken om de rechtmatigheid van de bewijsverkrijging te onderzoeken.
Wetsartikelen
- art. 6 EVRM
- art. 553 lid 1 Sv
- art. 126t Sv
- art. 359a Sv
- art. 73 Sr
- art. 36e Sr
- art. 553 lid 2 Sv
- art. 553 lid 3 Sv
- art. 554 Sv
- art. 555 lid 2 Sv
- art. 13 EVRM
- art. 359a lid 2 Sv
- art. 8 lid 1 EVRM
- art. 8 EVRM
- art. 539a lid 1 Sv
- art. 539a lid 3 Sv
- art. 539a Sv
- art. 315 lid 1 Sv
- art. 415 Sv
- art. 149a lid 2 Sv
- art. 6 lid 3 EVRM
- art. 34 lid 4 Sv
- art. 553 Sv
Tijdlijn
- 25-09-2017 Het openbaar ministerie start het onderzoek 26Bismarck naar Encrochat vanwege het gebruik van Encrochat-toestellen door verdachten van ernstige delicten.
- 30-01-2020 De Franse rechter geeft een machtiging voor het plaatsen van een interceptiemiddel bij de server van Encrochat in Roubaix, Frankrijk.
- 10-02-2020 Het openbaar ministerie start het onderzoek 26Lemont naar Encrochat en haar gebruikers, voortvloeiend uit onderzoek 26Bismarck. Een gemeenschappelijk onderzoeksteam (JIT) wordt opgericht met Frankrijk.
- 13-03-2020 Het openbaar ministerie dient een vordering in bij de rechter-commissaris voor een machtiging tot binnendringen en onderzoek in een geautomatiseerd werk en het opnemen van telecommunicatie.
- 27-03-2020 De rechter-commissaris verleent de gevraagde machtiging en stelt voorwaarden om privacyschending en fishing expeditions te voorkomen.
- 01-04-2020 Het interceptiemiddel wordt geplaatst op de server van Encrochat in Roubaix, Frankrijk.
- 01-04-2020 De Franse autoriteiten beginnen met het live verzamelen van informatie van Encrochat-telefoons, die gedeeld wordt met Nederland.
- 01-04-2020 De Nederlandse politie begint met het kopiëren van data van Encrochat-gebruikers naar het onderzoeksnetwerk van de Nederlandse politie.
- 24-06-2020 De Nederlandse politie stopt met het kopiëren van data van Encrochat-gebruikers.
- 13-12-2019 Nederland, België en Frankrijk sluiten een overeenkomst voor een gemeenschappelijk onderzoeksteam (JIT) gericht op SkyECC.
- 18-12-2020 De door Nederland ontwikkelde techniek om SkyECC-berichten te ontsleutelen wordt geactiveerd na toestemming van de Franse adviescommissie.
- 03-01-2022 De zaaksofficieren van justitie in het onderzoek 26Argus geven toestemming om SkyECC-data te delen met het onderzoeksteam Shifter.