Werkingssfeer bedrijfstakregelingen vereist onderzoek naar feitelijke betrokkenheid werknemers bij werkzaamheden.

Rechtsvraag

Moeten verweerders als werkgevers worden geclassificeerd onder de werkingssfeer van de bedrijfstakregelingen in de Metaal en Techniek (Mt-regelingen) en zijn zij verplicht tot betaling van premies en bijdragen aan de Fondsen?

Regel

• Besluit van 25 februari 1950, Stcrt. 1950, nr. 42 (verplichtstelling Pensioenfonds Metaal en Techniek)
• Cao Vervroegd Uittreden Metaal en Technische Bedrijfstakken (algemeen verbindend verklaard)
• Cao Werkgeversbijdrage Sociaal Fonds Metaal en Techniek (algemeen verbindend verklaard)
• Cao Aanvullend Invaliditeitspensioen Metaal en Techniek (algemeen verbindend verklaard)
• Cao Opleidings- en Ontwikkelingsfonds voor het Technisch Installatiebedrijf (algemeen verbindend verklaard)
• Art. 150 Rv. (bewijslastverdeling)
• Art. 79 RO (cassatie)
• Unis-arrest (HR 21 december 2018, ECLI:NL:HR:2018:2363)

Toepassing

• Besluit van 25 februari 1950, Stcrt. 1950, nr. 42 (verplichtstelling Pensioenfonds Metaal en Techniek) Het hof heeft onderzocht of de werkzaamheden van de werknemers van [verweerders] vooral vielen onder de werkzaamheden zoals omschreven in de Mt-regelingen. Het hof oordeelde dat de werknemers ook betrokken waren bij werkzaamheden die niet onder de Mt-regelingen vielen, maar onder een andere bedrijfstak. Hierdoor kon het aantal werknemers of arbeidsuren niet zodanig worden vastgesteld dat zij voornamelijk onder de Mt-regelingen vielen. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat het hof tekort is geschoten in het onderzoek, omdat het niet heeft vastgesteld bij welke specifieke categorieën werkzaamheden elke werknemer betrokken was. Dit is niet in lijn met de vereisten zoals gesteld in het Unis-arrest. (Rechtsoverwegingen 3.4.2, 3.4.3)
• Cao Vervroegd Uittreden Metaal en Technische Bedrijfstakken (algemeen verbindend verklaard) De cao’s zijn algemeen verbindend verklaard en daarmee geldt dat de werkingssfeerbepalingen moeten worden nageleefd. Het hof heeft echter onvoldoende gemotiveerd waarom de werkzaamheden van de werknemers van [verweerders] niet onder de werkingssfeer vallen. De Hoge Raad oordeelde dat de werkingssfeerbepalingen zo moeten worden uitgelegd dat ‘blinde vlekken’ worden vermeden. Het hof heeft dit niet voldoende in acht genomen. (Rechtsoverwegingen 3.8.4, 3.8.5)
• Art. 150 Rv. (bewijslastverdeling) Het hof oordeelde dat de Fondsen moesten aantonen dat de werkingssfeerbepalingen van de Mt-regelingen van toepassing waren op [verweerders]. De Hoge Raad oordeelde dat het hof had moeten erkennen dat de voor de bewijsvoering benodigde gegevens zich in het domein van [verweerders] bevinden en dat dit een verzwaarde betwistingsplicht bij [verweerders] legt. (Rechtsoverwegingen 3.5.1, 3.5.3)
• Unis-arrest (HR 21 december 2018, ECLI:NL:HR:2018:2363) Volgens het Unis-arrest moet voor de toepasselijkheid van de Mt-regelingen eerst worden vastgesteld welke werknemers betrokken zijn bij de werkzaamheden zoals omschreven in de Mt-regelingen. Het hof heeft verzuimd dit voldoende te onderzoeken. De Hoge Raad benadrukt dat het hof dit wel had moeten doen. (Rechtsoverwegingen 3.3.2, 3.3.3)

Conclusie

De Hoge Raad vernietigt de arresten van het gerechtshof 's-Hertogenbosch omdat het hof onvoldoende heeft gemotiveerd waarom de werkzaamheden van de werknemers van [verweerders] niet onder de Mt-regelingen vallen. Het hof heeft ook nagelaten een adequaat onderzoek te doen naar bij welke categorieën werkzaamheden de werknemers betrokken waren, hetgeen noodzakelijk was voor de toepassing van de werkingssfeerbepalingen. De zaak wordt verwezen naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden voor verdere behandeling.

Partijen en standpunten

• Eiser: Stichting Pensioenfonds Metaal en Techniek en andere stichtingen
• Gedaagde: Onroerend Goed B.V. en andere bedrijven

De Fondsen vorderen een verklaring voor recht dat de gedaagden onder de werkingssfeer van de Mt-regelingen vallen en hoofdelijke veroordeling tot betaling van premies en bijdragen.

De gedaagden betwisten onder de werkingssfeer van de Mt-regelingen te vallen en stellen dat hun werkzaamheden niet hoofdzakelijk binnen deze werkingssfeer vallen.

Wetsartikelen

• art. 81 lid 1 RO
• art. 150 Rv
• art. 79 RO

Tijdlijn

1. 18-12-2000 Een accountmanager van Mn Services bezoekt de vennootschap onder firma [de V.O.F.] en stelt een werkingssfeerrapport op, waarin staat dat de vof zich bezighoudt met het onderhouden en herstellen van rioleringen.
2. 01-01-2001 De vof begint met deelname aan de bedrijfstakregelingen in de Metaal en Techniek, zoals voorgeschreven door Mn Services.
3. 31-05-2005 De onderneming van de vof wordt ingebracht in een besloten vennootschap en voortgezet onder de naam Onroerend Goed.
4. 07-06-2005 De accountant van de vof informeert Mn Services dat [verweerder 4] van mening is dat het eerdere onderzoek niet zorgvuldig was, en overlegt een overzicht van de werkzaamheden per werknemer.
5. 22-09-2005 Mn Services laat de vof weten dat de deelname aan de regelingen is beëindigd omdat het bedrijf niet verplicht is gebleken voor de regelingen Pensioen Fonds Metaal en Techniek.
6. 27-09-2005 Mn Services betaalt alle door de vof betaalde premies en bijdragen terug, ter waarde van € 142.470,29.
7. 2006 Mn Services vraagt Onroerend Goed te bevestigen dat zij met terugwerkende kracht deelneemt aan de bedrijfstakregelingen voor de Bouwnijverheid. Onroerend Goed reageert ontkennend.
8. 23-07-2014 De kantonrechter te Roermond doet uitspraak in de zaak, gedeeltelijk toewijzend en gedeeltelijk afwijzend op de vorderingen van de Fondsen.
9. 14-07-2015 Het gerechtshof 's-Hertogenbosch doet arrest in de zaak.
10. 07-06-2016 Het gerechtshof 's-Hertogenbosch doet een tweede arrest in de zaak.
11. 26-09-2017 Het hof doet een derde tussenarrest, waarin het onder meer een deskundigenonderzoek aankondigt.
12. 19-02-2019 Het hof doet een vierde tussenarrest en behandelt daarin onder meer de kwestie van de 'blinde vlek'.