Contractuele afspraken over alcohol- en drugstests toegestaan, mits proportioneel en noodzakelijk.

Rechtsvraag

Staat de Staatsregeling van Aruba in de weg aan contractuele verplichtingen van een werknemer om controles op alcohol en drugs te ondergaan?

Regel

• Art. I.3, Staatsregeling van Aruba (recht op onaantastbaarheid van het lichaam)
• Art. I.16, Staatsregeling van Aruba (recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer)
• Art. 8 lid 2, Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) (beperking van privacyrechten moet bij wet zijn voorzien en een legitiem doel dienen)
• Boek 6 Titel 5, Burgerlijk Wetboek (contractsvrijheid)

Toepassing

• Art. I.3, Staatsregeling van Aruba (recht op onaantastbaarheid van het lichaam) Het hof heeft geoordeeld dat de Staatsregeling van Aruba contractuele verplichtingen toestaat waarbij een werknemer zich verbindt tot lichamelijke controles, aangezien deze beperkingen krachtens landsverordening zijn gesteld door de contractsvrijheid die een wettelijke basis heeft in het Burgerlijk Wetboek. De werknemer heeft stilzwijgend ingestemd met de regels van het personeelshandboek en expliciet met de voorwaarden in de brief van 7 september 2015, wat de beperkingen op zijn rechten voldoende duidelijk maakt.
• Art. I.16, Staatsregeling van Aruba (recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer) Het hof heeft geconcludeerd dat de contractuele verplichtingen die inbreuk maken op de persoonlijke levenssfeer van de werknemer gerechtvaardigd zijn, omdat ze een legitiem doel dienen en een passend middel zijn om dat doel te bereiken. De proportionaliteit en subsidiariteit zijn ook gewaarborgd, aangezien de werknemer expliciet heeft ingestemd met de voorwaarden die inbreuk maken op zijn privacy.
• Art. 8 lid 2, Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) (beperking van privacyrechten moet bij wet zijn voorzien en een legitiem doel dienen) Het hof heeft de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de werknemer getoetst aan het noodzakelijkheids-, proportionaliteits- en subsidiariteitscriterium zoals vereist door art. 8 lid 2 EVRM. De beperkingen zijn gerechtvaardigd omdat ze een legitiem doel dienen en een geschikt middel zijn om dat doel te bereiken. Er is geen minder ingrijpende manier om hetzelfde doel te bereiken.
• Boek 6 Titel 5, Burgerlijk Wetboek (contractsvrijheid) De contractsvrijheid biedt een wettelijke basis voor het sluiten van overeenkomsten waarin een werknemer akkoord gaat met lichamelijke controles. Dit betekent dat dergelijke beperkingen niet per se in een specifieke landsverordening hoeven te worden vastgelegd, maar door partijen kunnen worden overeengekomen.

Conclusie

De Hoge Raad verwerpt het cassatieberoep van de werknemer en concludeert dat de Staatsregeling van Aruba niet in de weg staat aan de contractuele verplichtingen tot het ondergaan van controles op alcohol en drugs. De beperkingen van de grondrechten zijn gerechtvaardigd in het licht van de contractsvrijheid en de noodzakelijkheid, proportionaliteit en subsidiariteit zijn gewaarborgd.

Partijen en standpunten

• Eiser: [de werknemer]
• Gedaagde: HYATT ARUBA N.V.

De werknemer stelt dat het ontslag kennelijk onredelijk is en dat de Staatsregeling van Aruba zich verzet tegen de contractuele verplichting tot het ondergaan van alcohol- en drugstests.

Hyatt stelt dat de werknemer de regels in het personeelshandboek en de Letter Agreement heeft aanvaard, wat de mogelijkheid biedt om controles op alcohol en drugs uit te voeren.

Wetsartikelen

• art. 8 lid 2 EVRM
• art. 8 lid 1 EVRM
• art. 8 EVRM

Tijdlijn

1. 1995 [de werknemer] treedt in dienst bij Hyatt als casinodealer.
2. 2012 [de werknemer] tekent voor ontvangst van een personeelshandboek waarin het beleid van Hyatt inzake alcohol- en drugstesten is opgenomen.
3. 06-2015 Hyatt waarschuwt [de werknemer] schriftelijk vanwege een positieve drugstest en het inleveren van urine van zijn zwager.
4. 09-2015 [de werknemer] ondertekent een brief met voorwaarden voor voortzetting van het dienstverband, inclusief willekeurige alcohol- en drugstesten.
5. 22-09-2015 Er wordt een controle uitgevoerd bij [de werknemer], waarbij alcoholgebruik wordt vastgesteld.
6. 10-2015 [de werknemer] wordt aangeschreven vanwege het overtreden van het beleid inzake een drugsvrije werkplek.
7. 29-02-2016 [de werknemer] drinkt zes rum-cola’s en meldt zich op het werk, waarna hij weigert mee te werken aan een alcoholtest.
8. 01-03-2016 [de werknemer] wordt op staande voet ontslagen vanwege het schenden van het drug- en alcoholbeleid van Hyatt.
9. 21-02-2017 Het gerecht in eerste aanleg van Aruba wijst de verzoeken van [de werknemer] af.
10. 16-01-2018 Het Gemeenschappelijk Hof van Justitie bevestigt de beschikking van het gerecht in eerste aanleg.
11. [2018] [de werknemer] stelt beroep in cassatie in tegen de beschikking van het hof.
12. 22-11-2019 De Hoge Raad verwerpt het cassatieberoep van [de werknemer] en veroordeelt hem in de kosten van het geding.