Beperkte inbreuk op privacy bij smartphoneonderzoek rechtvaardigt gebruik in bewijsvoering zonder voorafgaande toetsing.

Hoge Raad · 10 juli 2019 · Cassatie · Strafrecht

Voorhanden hebben vuurwapens en munitie, art. 26.1 WWM. Hof heeft 2 b.m. opgenomen waarin foto’s zijn beschreven en weergegeven waarop verdachte met bewezenverklaarde wapens poseert, welke foto’s afkomstig zijn van smartphone van verdachte. Rechtmatigheid onderzoek smartphone. Beroep op bewijsuitsluiting. Meer dan beperkte inbreuk op persoonlijke levenssfeer? HR herhaalt relevante overwegingen uit ECLI:NL:HR:2017:584 m.b.t. onderzoek aan inbeslaggenomen elektronische gegevensdragers en geautomatiseerde werken. Hof heeft vastgesteld dat (i) gehele inhoud van mobiele telefoon van verdachte en bij die telefoon behorende SD-kaart door opsporingsambtenaren is gekopieerd en veiliggesteld met als doel daarop opgeslagen of beschikbare gegevens nader te onderzoeken en (ii) dat door opsporingsambtenaren op verschillende momenten onderzoek is gedaan naar deze opgeslagen of beschikbare gegevens, waarbij alle foto’s en video’s zijn onderzocht. O.b.v. deze vaststellingen heeft Hof geoordeeld dat art. 94 Sv een toereikende wettelijke grondslag vormt voor het door opsporingsambtenaren verrichte nadere onderzoek aan inbeslaggenomen smartphone en daarbij behorende SD-kaart van verdachte, aangezien daarmee niet meer dan beperkte inbreuk op persoonlijke levenssfeer is gemaakt. Gelet op hetgeen hiervoor is vooropgesteld en in aanmerking genomen dat Hof wel overweegt dat “de politie selectief is geweest in het onderzoek aan de telefoon” maar dat het niet heeft vastgesteld aan de hand waarvan en met het oog waarop selectie, die blijkbaar tenminste alle opgeslagen foto’s en films omvatte, is gemaakt, is ‘s Hofs oordeel niet toereikend gemotiveerd. Tot cassatie behoeft dat evenwel niet te leiden i.v.m. het volgende. Mede in het licht van in ECLI:NL:HR:2013:BY5321 door HR geformuleerde regels voor toepassing van bewijsuitsluiting als rechtsgevolg van vormverzuim a.b.i. art. 359a Sv, is tot bewijsuitsluiting strekkend verweer onvoldoende onderbouwd. Daarbij neemt HR in aanmerking dat aan niet-gerechtvaardigde inbreuk op door art. 8.1 EVRM gewaarborgd recht in strafprocedure tegen verdachte niet z.m. rechtsgevolgen behoeven te worden verbonden en dat door verdediging onvoldoende is onderbouwd dat zich i.c. een situatie voordoet waarin toepassing van bewijsuitsluiting noodzakelijk moet worden geacht. Hof had dat verweer slechts kunnen verwerpen. Volgt verwerping. CAG: strekt tot vernietiging.

Rechtsvraag

Was het onderzoek aan de smartphone van de verdachte onrechtmatig en moeten de resultaten daarvan worden uitgesloten van de bewijsvoering?

Regel

  • art. 8 EVRM (Recht op eerbiediging van privéleven)
  • art. 94 Sv (Inbeslagneming van voorwerpen)
  • art. 95 Sv (Bevoegdheid tot inbeslagneming)
  • art. 96 Sv (Bevoegdheid tot inbeslagneming)
  • ECLI:NL:HR:2017:588 (Onderzoek aan inbeslaggenomen elektronische gegevensdragers)

Toepassing

  • art. 8 EVRM (Recht op eerbiediging van privéleven) Het hof stelde vast dat er een kopie van de telefooninhoud was gemaakt, maar dat de politie alleen de foto’s en video’s heeft bekeken. Er was geen bewijs dat er een compleet beeld van het privéleven van de verdachte is verkregen. Daarom was er slechts een beperkte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer. Het hof vond dat de algemene bevoegdheid van art. 94 jo. art. 95 en 96 Sv voldoende legitimatie boden voor het onderzoek. De Hoge Raad concludeert dat, hoewel het oordeel van het hof niet toereikend gemotiveerd was, er onvoldoende onderbouwing was voor bewijsuitsluiting.
  • art. 94 Sv (Inbeslagneming van voorwerpen) De inbeslagname van de telefoon was rechtmatig omdat deze plaatsvond in het kader van een strafrechtelijk onderzoek. Het hof vond dat de inbeslagname en het daaropvolgende beperkte onderzoek aan de telefoon gerechtvaardigd waren onder de algemene bevoegdheden van art. 94 Sv.
  • art. 95 Sv (Bevoegdheid tot inbeslagneming) De algemene bevoegdheid van opsporingsambtenaren voor inbeslagneming werd toegepast. Het hof vond dat dit een toereikende wettelijke grondslag bood voor het verrichte onderzoek aan de inbeslaggenomen telefoon.
  • art. 96 Sv (Bevoegdheid tot inbeslagneming) Het hof vond dat de bevoegdheid tot inbeslagneming zoals neergelegd in art. 96 Sv, samen met art. 94 en 95 Sv, voldoende juridische basis bood voor het onderzoek aan de telefoon, zijnde een beperkte inbreuk op de privacy.
  • ECLI:NL:HR:2017:588 (Onderzoek aan inbeslaggenomen elektronische gegevensdragers) De Hoge Raad refereerde aan een eerder arrest waarin werd gesteld dat beperkte inbreuken op de persoonlijke levenssfeer gerechtvaardigd kunnen zijn zonder voorafgaande rechterlijke toetsing. In deze zaak had de politie alleen de foto’s en video’s bekeken, waardoor er geen sprake was van een verstrekkend onderzoek.

Conclusie

De Hoge Raad verwerpt het beroep en oordeelt dat de politie geen onrechtmatige inbreuk heeft gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van de verdachte, en dat bewijsuitsluiting niet noodzakelijk is.

Partijen en standpunten

  • Eiser: Openbaar Ministerie
  • Gedaagde: Verdachte

De verdachte wordt beschuldigd van het voorhanden hebben van vuurwapens van categorie II en III.

De verdachte stelt dat het onderzoek aan zijn smartphone onrechtmatig was en de resultaten daarvan moeten worden uitgesloten.

Wetsartikelen

Tijdlijn

  1. 09-09-2015 De politie onderzoekt een moord die op deze datum in Amsterdam heeft plaatsgevonden.
  2. 12-04-2016 De verdachte en [betrokkene 1] worden in Amsterdam aangehouden. De mobiele telefoons van de verdachte en [betrokkene 2] worden in beslag genomen.
  3. 12-04-2016 In het onderzoek naar [betrokkene 1] wordt een woning in Nieuwegein doorzocht en worden automatische vuurwapens van het merk Kalashnikov aangetroffen.
  4. 15-04-2016 Gegevens van de in beslag genomen mobiele telefoon en SD-kaart van de verdachte worden veiliggesteld. Onderzoek naar afbeeldingen en video's op de SD-kaart vindt plaats.
  5. 16-04-2016 Politie onderzoekt verder de inhoud van de telefoon en SD-kaart, inclusief foto's, video's en andere gegevens.
  6. 14-06-2016 Er wordt verder onderzoek gedaan aan de opgeslagen gegevens op de in beslag genomen mobiele telefoon.
  7. 23-11-2016 Een aanvullend proces-verbaal wordt opgemaakt waarin wordt aangegeven dat gegevens niet via sociale media op de telefoon zijn gekomen, maar met de telefoon zelf zijn gemaakt.
  8. 30-06-2017 De advocaat-generaal vordert 2 jaar gevangenisstraf. De verdediging voert aan dat er een onrechtmatige inbreuk op de persoonlijke levenssfeer heeft plaatsgevonden.
  9. 14-07-2017 Het Hof verwerpt het verweer van de verdediging en acht de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer beperkt, waardoor bewijs niet wordt uitgesloten.
  10. 09-07-2019 De Hoge Raad verwerpt het cassatieberoep, ondanks onvolkomenheden in de motivering van het hof, omdat bewijsuitsluiting niet noodzakelijk werd geacht.