Bekende bevolkingskrimp bij overeenkomstsluiting geen onvoorziene omstandigheid onder art. 6:258 BW.

Rechtsvraag

Was de bevolkingskrimp in de Achterhoek een onvoorziene omstandigheid die de Gemeente Bronckhorst rechtvaardigde om de samenwerkingsovereenkomst (SOK) met [verweerster 1] en [verweerster 2] niet ongewijzigd na te komen?

Regel

• art. 6:258 BW (Wijziging of ontbinding van een overeenkomst wegens onvoorziene omstandigheden)
• art. 13 SOK (Onvoorziene omstandigheden)
• art. 21.1 SOK (Onvoorziene wijzigingen)

Toepassing

• art. 6:258 BW (Wijziging of ontbinding van een overeenkomst wegens onvoorziene omstandigheden) Het hof oordeelde dat de bevolkingskrimp in de Achterhoek geen onvoorziene omstandigheid was, omdat deze al bekend was bij de Gemeente ten tijde van het sluiten van de SOK. Dit blijkt uit de Woonvisie van 25 september 2008 waarin bevolkingskrimp werd verwacht, zij het in lichte mate. Bovendien werd tijdens het bestuurlijk overleg op 20 mei 2009 duidelijk dat de behoefte aan nieuwbouwwoningen aanzienlijk lager was dan eerder gedacht, wat de Gemeente bekend moest zijn ten tijde van het sluiten van de SOK.
• art. 13 SOK (Onvoorziene omstandigheden) Het hof oordeelde dat de bevolkingskrimp geen onvoorziene omstandigheid was die van dien aard was dat ongewijzigde instandhouding van de overeenkomst naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet mocht worden verwacht. De Gemeente was al op de hoogte van de bevolkingskrimp en de gevolgen daarvan voor het aantal te bouwen woningen in haar gemeente ten tijde van het sluiten van de SOK. Bovendien had de Gemeente [verweerster 1] niet geïnformeerd over deze bevolkingskrimp, wat het zorgvuldigheidsbeginsel schendt.
• art. 21.1 SOK (Onvoorziene wijzigingen) Het hof oordeelde dat de Gemeente niet voldoende rechtvaardiging had om de verplichtingen uit de SOK niet na te komen, zelfs als nieuwe inzichten en beleidswijzigingen als onvoorziene omstandigheden konden worden aangemerkt. De Gemeente had onvoldoende rekening gehouden met de belangen van [verweerster 1] en had geen adequate schadevergoeding aangeboden.

Conclusie

De Hoge Raad verwerpt het beroep van de Gemeente Bronckhorst. De bevolkingskrimp in de Achterhoek was geen onvoorziene omstandigheid die de Gemeente rechtvaardigde om de samenwerkingsovereenkomst niet ongewijzigd na te komen. De Gemeente had de hoofdafspraak uit de SOK ongewijzigd moeten nakomen en is tekortgeschoten in de nakoming van haar verplichtingen.

Partijen en standpunten

• Eiser: de Gemeente Bronckhorst
• Gedaagde: [verweerster 1] en [verweerster 2]

De Gemeente Bronckhorst stelt dat bevolkingskrimp een onvoorziene omstandigheid is waardoor de SOK met betrekking tot de bouw van 27 woningen niet ongewijzigd kan worden nagekomen.

[verweersters] stellen dat de bevolkingskrimp bij de Gemeente bekend was ten tijde van het sluiten van de SOK en dat de Gemeente tekort is geschoten in haar verplichtingen door de overeenkomst eenzijdig te beëindigen.

Wetsartikelen

• art. 6:6:258 BW
• art. 81 lid 1 RO

Tijdlijn

1. 2004 De gemeente Vorden besluit 27 nieuwbouwwoningen te realiseren aan de zuidzijde van Kranenburg, Kerkweide-Zuid. Verweerster 1 verwerft een groot deel van het projectgebied.
2. 06-12-2005 Gedeputeerde Staten van Gelderland stellen het Kwalitatieve Woonprogramma 2005-2014 (KWP2) vast, met een doelstelling voor de regio Achterhoek van 10.000 woningen.
3. 25-09-2008 De gemeenteraad van Bronckhorst stelt de Woonvisie 2008 vast, waarin bevolkingskrimp wordt verwacht en de bouw van circa 1.225 woningen wordt gepland.
4. 20-05-2009 In een bestuurlijk overleg worden afspraken gemaakt over KWP3 regio Achterhoek, met een lagere woningbehoefte van 5.900 woningen.
5. Juli 2009 De samenwerkingsovereenkomst Kerkweide-Zuid (SOK) wordt gesloten. Gemeente verplicht zich tot bestemmingsplan en vergunningaanvragen.
6. 22-10-2009 De gemeenteraad stemt in met KWP3, dat uitgaat van 5.900 nieuwbouwwoningen in de regio Achterhoek.
7. 27-07-2010 Het college van B&W stelt de Regionale Woonvisie vast, waarin maximaal 385 nieuwbouwwoningen in de gemeente zijn toegestaan.
8. 21-07-2010 Tijdens een projectgroepvergadering licht de gemeente de discussie over de regionale woonvisie toe en de mogelijke gevolgen voor Kerkweide-Zuid.
9. 05-08-2010 De gemeente stuurt een e-mail naar Verweersters over de voortzetting van de planologische procedure voor Kerkweide-Zuid en mogelijke aanpassingen.
10. 24-08-2010 De gemeente houdt de beslissing om het ontwerpbestemmingsplan ter inzage te leggen aan vanwege de woningbouwprogrammering.
11. 10-09-2010 Verweersters stellen de gemeente in gebreke wegens wanprestatie en vorderen nakoming van de inspanningsverplichting.
12. 15-12-2010 De gemeente bericht Verweersters dat het project Kerkweide-Zuid geen doorgang zal vinden en stelt voor te overleggen over schadevergoeding.