Contractuele beperkingen voor onbeschermde databanken zijn niet verboden onder de Databankenrichtlijn.

Hoge Raad · 11 maart 2016 · Cassatie · Civiel recht

Gebruik van vluchtgegevens op website luchtvaartmaatschappij in strijd met beding in algemene voorwaarden; wanprestatie? Vervolg van HR 17 januari 2014,ECLI:NL:HR:2014:88, NJ 2015/304 en HvJEU 15 januari 2015, ECLI:EU:C:2015:10, NJ 2015/303. Beperking contractsvrijheid ingevolge Databankenrichtlijn geldt niet voor onbeschermde databanken. Geen kostenveroordeling op de voet van art. 1019h Rv.

Rechtsvraag

Of het gebruik van vluchtgegevens op de website van een luchtvaartmaatschappij door PR Aviation in strijd is met een beding in de algemene voorwaarden van Ryanair en of dit wanprestatie oplevert.

Regel

  • Richtlijn 96/9/EG, art. 6, 8 en 15 (Databankenrichtlijn) (bescherming van databanken)
  • Art. 10 lid 3 Aw (Auteurswet) (bescherming van databanken door auteursrecht)
  • Art. 1019h Rv (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering) (kostenveroordeling in IE-zaken)

Toepassing

  • Richtlijn 96/9/EG, art. 6, 8 en 15 (Databankenrichtlijn) (bescherming van databanken) Het HvJEU heeft geoordeeld dat de Databankenrichtlijn geen toepassing vindt wanneer een databank niet op grond van deze richtlijn wordt beschermd door het auteursrecht of door het recht sui generis. Dit betekent dat Ryanair contractuele beperkingen kan stellen aan het gebruik van haar databank door derden, zoals PR Aviation, onverminderd het toepasselijke nationale recht. Dit oordeel is gebaseerd op de feiten dat de databank van Ryanair niet auteursrechtelijk beschermd is en dat de algemene voorwaarden van Ryanair contractuele beperkingen bevatten voor het gebruik door derden.
  • Art. 10 lid 3 Aw (Auteurswet) (bescherming van databanken door auteursrecht) PR Aviation stelde dat de databank van Ryanair auteursrechtelijk is beschermd. De Hoge Raad heeft echter geoordeeld dat dit niet het geval is, zoals uiteengezet in de conclusie van de Advocaat-Generaal. Hierdoor is de aan het HvJEU gestelde vraag over de Databankenrichtlijn relevant voor de beslissing van het geschil.
  • Art. 1019h Rv (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering) (kostenveroordeling in IE-zaken) Ryanair heeft om een kostenveroordeling gevraagd op basis van art. 1019h Rv. De Hoge Raad ziet hiervoor echter geen grond, omdat de grondslag van het oordeel van het hof dat PR Aviation geen wanprestatie heeft gepleegd, geen betrekking heeft op een recht van intellectuele eigendom. De proceskosten worden daarom volgens het gebruikelijke liquidatietarief begroot.

Conclusie

De Hoge Raad vernietigt het arrest van het gerechtshof te Amsterdam en verwijst de zaak naar het gerechtshof Den Haag voor verdere behandeling en beslissing. PR Aviation wordt veroordeeld in de proceskosten, maar er wordt geen kostenveroordeling op de voet van art. 1019h Rv opgelegd. De kern van de beslissing is dat de Databankenrichtlijn niet van toepassing is op databanken die niet auteursrechtelijk of sui generis beschermd zijn, waardoor Ryanair contractuele beperkingen kan stellen aan het gebruik van haar databank door derden.

Partijen en standpunten

  • Eiser: Ryanair Limited
  • Gedaagde: PR Aviation B.V.

Ryanair stelt dat PR Aviation in strijd heeft gehandeld met de algemene voorwaarden door vluchtgegevens van Ryanair te gebruiken op haar website, hetgeen volgens Ryanair een wanprestatie oplevert.

PR Aviation voert aan dat de vluchtgegevens niet beschermd zijn onder de Databankenrichtlijn en dat de beperking in de algemene voorwaarden daarom nietig is.

Wetsartikelen

Tijdlijn

  1. 13-03-2012 Het gerechtshof te Amsterdam deed een uitspraak in een geschil tussen Ryanair en PR Aviation, waarbij Ryanair PR Aviation beschuldigde van het in strijd handelen met de algemene voorwaarden door gebruik te maken van vluchtgegevens op de website van Ryanair.
  2. 17-01-2014 De Hoge Raad stelde een prejudiciële vraag aan het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJEU) over de uitleg van de Databankenrichtlijn (DbRl).
  3. 15-01-2015 Het HvJEU beantwoordde de prejudiciële vraag van de Hoge Raad met betrekking tot de DbRl. Het HvJEU oordeelde dat de DbRl geen toepassing vindt wanneer een databank niet wordt beschermd door auteursrecht of een recht sui generis.
  4. 11-12-2015 De advocaten van Ryanair en PR Aviation reageerden op de nadere conclusie van de Advocaat-Generaal G.R.B. van Peursem die strekte tot vernietiging en verwijzing.
  5. 11-03-2016 De Hoge Raad vernietigde het arrest van het gerechtshof Amsterdam en verwees het geding naar het gerechtshof Den Haag voor verdere behandeling en beslissing. PR Aviation werd veroordeeld in de proceskosten.