Erfpachtcanon aftrekbaar als periodieke betaling indien economisch verband met recht van erfpacht bestaat.

Rechtsvraag

Is de door belanghebbende betaalde erfpachtcanon aftrekbaar voor de inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen over de jaren 2005 tot en met 2007?

Regel

• art. 3.120, lid 1, letter b, Wet IB 2001 (aftrekbaarheid van periodieke betalingen op grond van rechten van erfpacht, opstal of beklemming met betrekking tot de eigen woning)
• art. 5:85, lid 1 en 2, BW (erfpacht als zakelijk recht en de verplichting tot betaling van een canon)

Toepassing

• art. 3.120, lid 1, letter b, Wet IB 2001 (aftrekbaarheid van periodieke betalingen op grond van rechten van erfpacht, opstal of beklemming met betrekking tot de eigen woning) Het Hof oordeelde dat de overeenkomst economisch gezien gelijk is aan een annuïteitenlening, waarbij de canons een rente- en een aflossingsbestanddeel bevatten. Daarom zijn de canons economisch vergelijkbaar met annuïteiten en is de aftrek van de volledige erfpachtcanons niet aanvaardbaar. De strekking van de wet is om alleen kosten die samenhangen met de financiering van de aankoop van de eigen woning toe te staan. De betalingen moeten economisch betrekking hebben op het houden en gebruiken van de woning, wat hier niet het geval is. De Hoge Raad bevestigde dat de canons geen periodieke betalingen zijn op grond van een recht van erfpacht in de zin van de wet, omdat ze economisch geen betrekking hebben op het houden en gebruiken van de woning (2.3.1, 2.4.1 - 2.4.7).
• art. 5:85, lid 1 en 2, BW (erfpacht als zakelijk recht en de verplichting tot betaling van een canon) Het Hof stelde vast dat de erfpacht niet in economische zin betrekking heeft op het houden en gebruiken van de onroerende zaak. De verplichting om een canon te betalen, hoewel juridisch vastgelegd, heeft geen economische betrekking op het gebruik van de eigen woning. Dit betekent dat de canon niet aftrekbaar is volgens de fiscale bepalingen (2.4.4 - 2.4.6).

Conclusie

De Hoge Raad bevestigde dat de door belanghebbende betaalde erfpachtcanons niet aftrekbaar zijn onder artikel 3.120, lid 1, letter b, Wet IB 2001, omdat de betalingen economisch gezien niet betrekking hebben op het houden en gebruiken van de eigen woning. Het beroep in cassatie is ongegrond verklaard.

Partijen en standpunten

• Eiser: [X] te [Z]
• Gedaagde: Staatssecretaris van Financiën

De eiser betoogt dat de betaalde erfpachtcanons voor de jaren 2005 tot en met 2007 aftrekbaar zijn als periodieke betalingen op grond van het recht van erfpacht met betrekking tot een eigen woning volgens artikel 3.120, lid 1, letter b, Wet IB 2001.

De gedaagde stelt dat de erfpachtcanons niet aftrekbaar zijn omdat ze economisch gezien vergelijkbaar zijn met annuïteitenleningen en niet direct betrekking hebben op het houden en gebruiken van de eigen woning.

Wetsartikelen

• art. 5:5:85 lid 2 BW
• art. 3:3:7 BW
• art. 5:5:85 lid 1 BW
• art. 3.120 lid 1 Wet IB 2001
• art. 3.111 Wet IB 2001

Tijdlijn

1. 01-2005 De onderhandse verkoopwaarde vrij van huur en gebruik van het perceel grond is door een makelaar getaxeerd op € 880.000.
2. 11-05-2005 Belanghebbende en GrondwaardePlan B.V. sluiten een overeenkomst waarbij de blote eigendom van de onroerende zaak wordt verkocht en geleverd, en een erfpachtrecht en opstalrecht worden gevestigd.
3. 11-05-2005 Bij akte wordt het recht van erfpacht uitgegeven en het opstalrecht gevestigd.
4. 2005 Belanghebbende brengt de betaalde erfpachtcanons in aftrek op zijn aangifte inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 2005.
5. 2006 Belanghebbende brengt de betaalde erfpachtcanons in aftrek op zijn aangifte inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 2006.
6. 2007 Belanghebbende brengt de betaalde erfpachtcanons in aftrek op zijn aangifte inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 2007.
7. Onbekend De Inspecteur aanvaardt de aftrek van de erfpachtcanons niet.
8. Onbekend Belanghebbende stelt hoger beroep in tegen de uitspraken van de Rechtbank te Haarlem betreffende de aanslagen inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor de jaren 2005 tot en met 2007.
9. 02-05-2013 Het Hof oordeelt dat de door belanghebbende betaalde erfpachtcanons niet aftrekbaar zijn.
10. Onbekend Belanghebbende stelt beroep in cassatie in tegen de uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam.
11. 22-05-2014 De Advocaat-Generaal concludeert tot gegrondverklaring van het beroep in cassatie.
12. 10-10-2014 De Hoge Raad verklaart het beroep in cassatie ongegrond.