Tijdelijke hulpconstructies zijn niet automatisch bestanddeel van hoofdzaken; motivering vereist.

Hoge Raad · 6 december 2012 · Cassatie · Civiel recht

Goederenrecht. Horizontale natrekking. Kwalificering zaak als bestanddeel van hoofdzaak, art. 3:4 lid 1 BW. Tijdelijke hulpconstructie? Verkeersopvattingen en omstandigheden van het geval.

Rechtsvraag

Of de groutankers eigendom van Prorail zijn geworden en of zij als bestanddeel van de tunnelbak moeten worden beschouwd in de zin van art. 3:4 BW.

Regel

  • art. 3:4 lid 1 BW (Wat volgens verkeersopvatting onderdeel uitmaakt van een zaak, is bestanddeel van die zaak)
  • art. 5:20 lid 1, onder e, BW (Regels over verticale natrekking)

Toepassing

  • art. 3:4 lid 1 BW (Wat volgens verkeersopvatting onderdeel uitmaakt van een zaak, is bestanddeel van die zaak) Het hof oordeelde dat de groutankers naar verkeersopvatting als onderdeel van het bouwwerk en daarmee als een bestanddeel van de tunnelbak moeten worden beschouwd, aangezien zij dienden ter stabilisatie van de tunnelwand tijdens de bouwfase. De constructie van de wand en de ankers was op elkaar afgestemd. De Hoge Raad vond echter dat het hof onvoldoende had gemotiveerd waarom de tijdelijke functie van de groutankers niet in de weg stond aan het oordeel dat het bestanddelen waren, gelet op de omstandigheid dat deze ankers slechts een tijdelijke hulpfunctie vervulden en bestemd waren om daarna te worden verwijderd.
  • art. 5:20 lid 1, onder e, BW (Regels over verticale natrekking) Het hof oordeelde dat de groutankers niet door verticale natrekking eigendom van Rijswijk Wonen waren geworden omdat zij als bestanddeel van de tunnelbak werden beschouwd. De Hoge Raad oordeelde dat deze conclusie niet in stand kon blijven omdat de kwalificatie van de groutankers als bestanddeel van de tunnelbak opnieuw moest worden beoordeeld.

Conclusie

De Hoge Raad vernietigt het arrest van het gerechtshof te 's-Gravenhage en verwijst de zaak naar het gerechtshof te Amsterdam voor verdere behandeling. De Hoge Raad oordeelde dat het hof onvoldoende had gemotiveerd waarom de groutankers als bestanddelen van de tunnelbak moesten worden beschouwd, gelet op hun tijdelijke functie en bestemming om te worden verwijderd.

Partijen en standpunten

  • Eiser: PRORAIL B.V.
  • Gedaagde: STICHTING RIJSWIJK WONEN

Prorail vordert vernietiging van het arrest van het hof, waarin werd geoordeeld dat groutankers bestanddelen van de tunnelbak zijn en Prorail als eigenares aansprakelijk is voor de verwijdering en vertragingsschade.

Rijswijk Wonen stelt dat Prorail onrechtmatig heeft gehandeld door de groutankers in hun grond achter te laten en eist schadevergoeding voor de hinder en vertragingsschade.

Wetsartikelen

Tijdlijn

  1. 1992 NS Rail Infrabeheer B.V. geeft opdracht aan Kombinatie Strukton Ballast Nedam V.O.F. om een tunnelbak te bouwen nabij station Rijswijk voor de spoorlijn Amsterdam-Rotterdam.
  2. 1992 Rechtsvoorgangster van Rijswijk Wonen, R.K. Woningbouwvereniging St. Bonifacius, geeft toestemming om tijdelijk 96 groutankers aan te brengen in haar perceel grond nabij station Rijswijk onder bepaalde voorwaarden.
  3. 08-07-1996 Rechtsvoorgangster van Rijswijk Wonen geeft schriftelijk toestemming aan de Kombinatie om de groutankers in de grond achter te laten.
  4. 15-06-2006 Prorail informeert Rijswijk Wonen dat vanwege de onduidelijke status van de groutankers nader onderzoek nodig is, waardoor Rijswijk Wonen niet kan beginnen met de bouw van een appartementencomplex.
  5. 18-07-2006 Arcadis Infra B.V. stelt een concept-memo op waarin wordt beschreven dat de groutankers waarschijnlijk losliggen in het doorvoergat van de diepwand.
  6. 22-08-2006 Rijswijk Wonen sommeert Prorail om de groutankers los te koppelen en te verwijderen, en stelt Prorail aansprakelijk voor alle schade die zij heeft geleden of zal lijden door de aanwezigheid van de groutankers.
  7. 09-07-2008 De rechtbank 's-Gravenhage oordeelt dat Prorail aansprakelijk is voor de schade door de aanwezigheid van de groutankers en het stilleggen van de bouwwerkzaamheden.
  8. 22-04-2009 De rechtbank 's-Gravenhage veroordeelt Prorail tot schadevergoeding, nader op te maken bij staat, voor de schade die Rijswijk Wonen lijdt door de aanwezigheid van de groutankers en het stilleggen van de bouwwerkzaamheden.
  9. 18-01-2011 Het gerechtshof 's-Gravenhage bekrachtigt het vonnis van de rechtbank en oordeelt dat de groutankers als bestanddeel van de tunnelbak moeten worden beschouwd, waardoor Prorail aansprakelijk is.
  10. 2011 Prorail stelt cassatieberoep in tegen het arrest van het gerechtshof 's-Gravenhage.
  11. 21-09-2012 De advocaat van Rijswijk Wonen reageert op de conclusie van de Advocaat-Generaal E.B. Rank-Berenschot, die strekt tot vernietiging en verwijzing.
  12. 07-12-2012 De Hoge Raad vernietigt het arrest van het gerechtshof 's-Gravenhage en verwijst de zaak naar het gerechtshof te Amsterdam ter verdere behandeling en beslissing.