Eigendomsaantasting geeft recht op amotie, ongeacht goede trouw en aanbod schadevergoeding.

Hoge Raad · 17 april 1970 · Cassatie · Civiel recht

Misbruik van bevoegdheid. Garage gebouwd over de erfgrens. Vordering tot afbraak.

Rechtsvraag

De centrale juridische vraag is of de eiser (bouwende partij) de grensoverschrijding van zijn garage moet verwijderen, ondanks dat hij te goeder trouw was en een schadevergoeding heeft aangeboden, of dat de verweerster (grondeigenaar) misbruik van recht maakt door de verwijdering te eisen.

Regel

  • Art. 5:1 BW (Eigendom): De eigenaar van een zaak is bevoegd haar van een ieder die haar zonder recht houdt, op te eisen.
  • Art. 6:162 BW (Onrechtmatige daad): Een onrechtmatige daad is een inbreuk op een recht, een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt.
  • Misbruik van recht: Volgens jurisprudentie kan misbruik van recht worden aangenomen als de uitoefening van een recht door de eigenaar zodanig disproportioneel is dat het in redelijkheid niet kan worden gevergd.

Toepassing

  • Art. 5:1 BW (Eigendom): De eigenaar van een zaak is bevoegd haar van een ieder die haar zonder recht houdt, op te eisen. De verweerster heeft als eigenaar van de grond het recht om de garage te laten verwijderen, omdat deze zonder haar toestemming op haar grond is gebouwd. Het Hof oordeelt dat de verweerster gerechtigd is om verwijdering te eisen, ook al was de eiser te goeder trouw en heeft hij een schadevergoeding aangeboden. Dit recht van de eigenaar is onafhankelijk van de goede trouw van de bouwer. (Rechtsoverweging 9)
  • Art. 6:162 BW (Onrechtmatige daad): Een onrechtmatige daad is een inbreuk op een recht, een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt. De bouw van de garage op de grond van de verweerster zonder haar toestemming vormt een onrechtmatige daad. De eiser heeft een inbreuk gemaakt op het eigendomsrecht van de verweerster. Het Hof stelt dat de schade veroorzaakt door de eiser moet worden gedragen en dat de verweerster gerechtigd is tot herstel van de situatie. (Rechtsoverweging 7 en 9)
  • Misbruik van recht: Volgens jurisprudentie kan misbruik van recht worden aangenomen als de uitoefening van een recht door de eigenaar zodanig disproportioneel is dat het in redelijkheid niet kan worden gevergd. Het Hof oordeelt dat de verweerster geen misbruik van recht maakt door verwijdering te eisen. De stelling van de eiser dat de schade voor hem onevenredig groot zou zijn, werd niet voldoende onderbouwd om misbruik van recht aan te tonen. De verweerster heeft een redelijk doel met haar vordering, namelijk het verkrijgen van het volle genot van haar eigendom. (Rechtsoverweging 9)

Conclusie

De Hoge Raad verwerpt het beroep en bevestigt het arrest van het Hof, waarbij de eiser wordt veroordeeld om de grensoverschrijding te verwijderen. Het Hof heeft terecht geoordeeld dat de verweerster als eigenaar recht heeft op verwijdering van de garage en dat er geen sprake is van misbruik van recht.

Partijen en standpunten

  • Eiser: [eiser]
  • Gedaagde: [verweerster]

De eiser heeft de grens tussen zijn perceel en dat van de verweerster overschreden door een garage te bouwen. Hij heeft aangevoerd dat hij te goeder trouw was en bereid was om een redelijke schadevergoeding te betalen.

De verweerster vorderde verwijdering van het deel van de garage dat op haar eigendom is gebouwd, met een verklaring dat de grens samenvalt met de kadastrale grens. Zij stelde dat de eiser zonder haar toestemming heeft gebouwd.

Tijdlijn

  1. 22-12-1965 Verweerster heeft eiser gedagvaard voor de Arrondissements-Rechtbank te Groningen, met vordering tot verklaring voor recht over de erfgrens en verwijdering van een garage.
  2. 17-06-1966 De Rechtbank heeft een comparitie van partijen gelast om een minnelijke schikking te beproeven.
  3. 06-01-1967 De Rechtbank heeft de vordering van verweerster afgewezen, met de overweging dat zij impliciet had ingestemd met de bouw van de garage.
  4. 25-06-1969 Het Gerechtshof te Leeuwarden vernietigde het vonnis van de Rechtbank en veroordeelde eiser om de garage van het perceel van verweerster te verwijderen.
  5. 17-04-1970 De Hoge Raad heeft het cassatieberoep van eiser verworpen en hem veroordeeld in de kosten van de procedure.