Geen aansprakelijkheid bestuurders bij voldoen aan administratieplicht en gerechtvaardigde betalingen.
Bestuurdersaansprakelijkheid in faillissement. Omvang administratieplicht. Is sprake van kennelijk onbehoorlijk bestuur en/of onrechtmatige selectieve betalingen.
Rechtsvraag
De centrale juridische vraag is of de (indirecte) bestuurders van Tower Services Europe B.V. (TSE) aansprakelijk zijn voor het boedeltekort op grond van kennelijk onbehoorlijk bestuur ex artikel 2:248 BW, bestuurdersaansprakelijkheid ex artikel 2:9 BW, en/of onrechtmatige daad ex artikel 6:162 BW wegens selectieve betalingen.
Regel
- art. 2:248 BW (Bestuurdersaansprakelijkheid in faillissementen)
- art. 2:10 BW (Boekhoudplicht)
- art. 6:162 BW (Onrechtmatige daad)
- art. 2:9 BW (Interne bestuurdersaansprakelijkheid)
Toepassing
- art. 2:248 BW (Bestuurdersaansprakelijkheid in faillissementen) De curator stelt dat de bestuurders van TSE aansprakelijk zijn voor het boedeltekort vanwege kennelijk onbehoorlijk bestuur bij het aannemen en uitvoeren van het Preem-project. Het hof oordeelt dat de bestuurders geen kennelijk onbehoorlijk bestuur hebben gepleegd omdat zij onder tijdsdruk en op basis van hun ervaring met andere opdrachtgevers handelden. Er was geen objectieve wetenschap dat Preem de meerwerkfacturen niet zou betalen of dat de schuldeisers van TSE hierdoor benadeeld zouden worden (Rechtsoverwegingen 6.17-6.23).
- art. 2:10 BW (Boekhoudplicht) De curator stelt dat de bestuurders de boekhoudplicht hebben geschonden. Het hof oordeelt echter dat de administratie van TSE, inclusief saldilijsten, kolommenbalansen en urenregistraties, voldeed aan de vereisten van art. 2:10 BW. Er ontbraken geen essentiële documenten en de administratie bood voldoende inzicht in de vermogenspositie van TSE (Rechtsoverwegingen 6.4-6.11).
- art. 6:162 BW (Onrechtmatige daad) Het hof oordeelt dat de betalingen aan Eurocon niet onrechtmatig waren omdat deze betalingen voor salarissen van werknemers waren en cruciaal voor toekomstige inkomsten van TSE. Daarnaast was het peilmoment waarop de bestuurders wisten of behoorden te weten dat TSE niet al haar schuldeisers kon voldoen, pas na 5 december 2011, toen de betalingen al hadden plaatsgevonden (Rechtsoverwegingen 6.37-6.41).
- art. 2:9 BW (Interne bestuurdersaansprakelijkheid) De curator baseert zijn vordering op dezelfde feiten als de vordering ex art. 2:248 BW. Omdat het hof oordeelt dat de bestuurders hun taak niet kennelijk onbehoorlijk hebben vervuld, is de vordering ex art. 2:9 BW om dezelfde redenen niet toewijsbaar (Rechtsoverwegingen 6.24-6.27).
Conclusie
Het hof vernietigt het vonnis van de rechtbank en wijst de vorderingen van de curator jegens de bestuurders van TSE af. De bestuurders hebben niet kennelijk onbehoorlijk bestuur gepleegd, de boekhoudplicht niet geschonden, en de betalingen aan Eurocon waren niet onrechtmatig. De curator wordt veroordeeld in de kosten van het geding.
Partijen en standpunten
- Eiser: mr. [curator] q.q., in zijn hoedanigheid van curator in het faillissement van Tower Services Europe B.V.
- Gedaagde: [geïntimeerde 1] B.V., [geïntimeerde 2], [geïntimeerde 3] B.V., [geïntimeerde 4], [geïntimeerde 5] B.V., [geïntimeerde 6]
De curator stelt dat de (indirecte) bestuurders van Tower Services Europe B.V. hun taak als bestuurder kennelijk onbehoorlijk hebben vervuld (art. 2:248 BW en art. 2:9 BW) en onrechtmatig hebben gehandeld jegens de gezamenlijke schuldeisers door selectieve betalingen te doen (art. 6:162 BW). De curator vordert schadevergoeding en een verklaring voor recht dat de bestuurders aansprakelijk zijn voor het tekort in de faillissementsboedel.
[geïntimeerden] betwisten de schending van de boekhoudplicht en stellen dat zij hun taak als bestuurders niet onbehoorlijk hebben vervuld. Zij voeren aan dat de administratie van TSE voldeed aan de eisen van artikel 2:10 BW en dat de betalingen aan Eurocon gerechtvaardigd waren omdat deze betrekking hadden op salarisbetalingen van werknemers die op het Preem-project hadden gewerkt.
Wetsartikelen
Tijdlijn
- 01-02-2011 Tower Services Europe B.V. (TSE) brengt een offerte uit voor groot onderhoud aan installaties tijdens een turn-around van een raffinaderij van Preem AB in Göteborg, Zweden, voor een bedrag van € 1,338 miljoen.
- 11-03-2011 TSE en Preem sluiten een overeenkomst op basis van de offerte voor een vaste aanneemsom. Preem bedingt de toepasselijkheid van de AB04 (Zweedse constructievoorwaarden).
- 09-2011 TSE start met de werkzaamheden voor het Preem-project.
- 10-2011 TSE voltooit de werkzaamheden voor het Preem-project.
- 11-2011 TSE betaalt in totaal ruim € 664.000 aan Eurocon op 8 november (€ 378.094,29), 10 november (€ 25.000) en 5 december (€ 261.221,37).
- 20-12-2011 Aan TSE wordt voorlopige surseance van betaling verleend, met benoeming van de curator tot bewindvoerder.
- 15-05-2012 TSE wordt failliet verklaard, met benoeming van de curator als zodanig.
- 20-01-2021 De rechtbank wijst de vorderingen van de curator op grond van kennelijk onbehoorlijk bestuur af, maar wijst de vordering op grond van artikel 6:162 BW wegens onrechtmatige selectieve betalingen toe en verwijst de zaak voor schadestaatprocedure.
- 16-04-2021 De curator komt in hoger beroep van het vonnis van de rechtbank Rotterdam.
- 16-06-2023 De zaak wordt mondeling behandeld bij het hof. Partijen lichten hun standpunten toe aan de hand van pleitaantekeningen.
- 07-11-2023 Het hof wijst het hoger beroep van de curator af en vernietigt het vonnis van de rechtbank Rotterdam. De vorderingen van de curator jegens de (indirecte) bestuurders worden alsnog volledig afgewezen.