Niet-voorzienbare schade door zakelijke rechten moet vergoed worden, tenzij redelijkerwijs te voorkomen.

Rechtsvraag

Is TenneT c.s. aansprakelijk voor de schade die de Stichting lijdt doordat als gevolg van de aanwezigheid van de hoogspanningslijn een deel van het zonnepark Hemmen niet gerealiseerd kan worden?

Regel

• Art. 5 lid 3 sub b, Belemmeringenwet Privaatrecht (Vestiging zakelijk recht voor infrastructuur)
• Art. 4 lid 4, Algemene Voorwaarden (Toekomstige schadevergoeding voor niet voorziene schade)
• Haviltex-norm, Hoge Raad 20 februari 2004 (Uitleg overeenkomsten gebaseerd op redelijke verwachtingen van partijen)

Toepassing

• Art. 5 lid 3 sub b, Belemmeringenwet Privaatrecht (Vestiging zakelijk recht voor infrastructuur) De Stichting en SEP (rechtsvoorganger van TenneT c.s.) hebben in 1986 een overeenkomst gesloten waarin de Stichting een zakelijk recht verleende voor de aanleg van hoogspanningsmasten. De vraag is of deze overeenkomst toekomstige schade door beperkingen in gebruik dekte. De overeenkomst stelde een vergoeding vast voor de vestiging van het zakelijk recht, maar de formulering liet ruimte voor toekomstige schadeclaims.
• Art. 4 lid 4, Algemene Voorwaarden (Toekomstige schadevergoeding voor niet voorziene schade) Volgens het hof biedt artikel 4 lid 4 van de Algemene Voorwaarden ruimte voor vergoeding van schade die bij het sluiten van de overeenkomst niet kon worden voorzien. De aanwezigheid van de hoogspanningsmasten heeft beperkingen op het gebruik van de grond veroorzaakt die in 1986 niet voorzien konden worden. De uitleg van TenneT c.s. dat alle schade al in de initiële vergoeding was inbegrepen, werd verworpen.
• Haviltex-norm, Hoge Raad 20 februari 2004 (Uitleg overeenkomsten gebaseerd op redelijke verwachtingen van partijen) Het hof past de Haviltex-norm toe om de overeenkomst uit 1986 te interpreteren. Uit de verklaringen en documentatie blijkt dat partijen destijds toekomstige schadeclaims wilden uitsluiten van de initiële vergoedingen. De uitleg van de overeenkomst moet gebaseerd zijn op wat partijen redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten.

Conclusie

Het hof concludeert dat TenneT c.s. aansprakelijk is voor de schade die de Stichting lijdt doordat als gevolg van de aanwezigheid van de hoogspanningslijn een deel van het zonnepark Hemmen niet gerealiseerd kan worden. De oorspronkelijke overeenkomst en de bijbehorende Algemene Voorwaarden bieden ruimte voor het claimen van niet voorziene toekomstige schade. De zaak wordt verwezen naar een schadestaatprocedure om de omvang van de schade te bepalen.

Partijen en standpunten

• Eiser: Stichting Het Lijndensche Fonds voor Kerk en Zending
• Gedaagde: TenneT TSO B.V. en Saranne B.V.

De Stichting vordert schadevergoeding omdat de hoogspanningslijnen de realisatie van een zonnepark belemmeren.

TenneT c.s. betwist de aansprakelijkheid en stelt dat de beperkingen voorzienbaar waren bij het aangaan van de overeenkomst.

Wetsartikelen

• art. 3:3:36 BW
• art. 612 Rv

Tijdlijn

1. 26-11-1986 De Stichting gaat een overeenkomst aan met SEP voor de vestiging van een zakelijk recht voor de aanleg van een 380 kV-lijn Dodewaard-Doetinchem over een deel van haar landgoed.
2. 31-03-1989 Een notariële akte wordt verleden tussen SEP en 105 grondeigenaren, waarbij de zakelijke rechten en vergoeding worden vastgelegd.
3. 2018 De Stichting vraagt TenneT c.s. om toestemming voor de aanleg van een zonnepark op haar landgoed, inclusief de belaste strook.
4. 15-08-2018 TenneT c.s. stelt beperkende voorwaarden aan het project van de Stichting vanwege de aanwezigheid van hoogspanningsleidingen.
5. 23-05-2019 De Stichting maakt aanspraak op schadevergoeding wegens de gestelde beperkende voorwaarden door TenneT c.s.
6. 19-06-2019 TenneT c.s. weigert de schadevergoeding met als reden dat de beperkingen voorzienbaar waren bij het aangaan van de overeenkomst.
7. 15-02-2023 De rechtbank Gelderland wijst het eerste vonnis in de zaak tussen de Stichting en TenneT c.s.
8. 25-10-2023 De rechtbank Gelderland wijst het eindvonnis en wijst de vorderingen van de Stichting af.
9. 2024 De Stichting stelt hoger beroep in tegen de vonnissen van de rechtbank Gelderland.
10. 05-11-2024 Het hof houdt een mondelinge behandeling van de zaak.
11. 21-01-2025 Het gerechtshof vernietigt de vonnissen van de rechtbank, verklaart TenneT c.s. aansprakelijk voor de schade van de Stichting en verwijst de zaak naar de schadestaatprocedure.