Verbintenissen kunnen niet contractueel ondeelbaar worden gemaakt onder art. 2:334t BW.

Hoge Raad · 15 maart 2024 · Cassatie · Civiel recht

Rechtspersonenrecht; juridische splitsing. Pauliana (3:45 BW). Verbintenissenrecht (art. 6:6 BW). Aansprakelijkheid verkrijgende rechtspersonen voor verbintenissen van splitsende rechtspersoon (art. 2:334t BW). Kan voor toepassing van art. 2:334t lid 2 BW op gesplitste rechtspersoon rustende verbintenis contractueel ondeelbaar worden gemaakt, zodat ook verkrijgende rechtspersonen voor geheel aansprakelijk zijn tot nakoming van verbintenis? Is beroep van bank op rentebeding in geldleningsovereenkomst ten opzichte van andere deelgenoten bij verdeling van notarieel executiedepot onaanvaardbaar naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid? Niet-ontvankelijkheid paulianavorderingen in verband met primaat faillissementscurator (art. 49 Fw)?

Rechtsvraag

De centrale juridische vraag is of Vesteda c.s. niet-ontvankelijk zijn in hun paulianavorderingen vanwege de faillissementen van de Megahome-vennootschappen, en of de nieuwe financieringsovereenkomst en hypotheekvestigingen verhaalsbenadeling voor Vesteda c.s. inhouden.

Regel

  • Art. 3:45 BW (Actio Pauliana): Een schuldeiser kan transacties die door een schuldenaar zijn aangegaan en die schadelijk zijn voor de schuldeisers, laten vernietigen.
  • Art. 49 Fw (Faillissementswet): In faillissement is uitsluitend de curator bevoegd om namens de schuldeisers rechtsvorderingen in te stellen.
  • Art. 2:334t BW (Burgerlijk Wetboek): Regelt de aansprakelijkheid van gesplitste rechtspersonen voor verbintenissen ten tijde van de splitsing.
  • Art. 6:6 BW (Burgerlijk Wetboek): Bepaalt dat de aard van de prestatie beslissend is of een prestatie deelbaar of ondeelbaar is.
  • Art. 3:166 lid 3 jo. Art. 6:2 BW (Burgerlijk Wetboek): Eisen van redelijkheid en billijkheid tussen deelgenoten bij verdeling.

Toepassing

  • Art. 3:45 BW (Actio Pauliana) Vesteda c.s. hebben gevorderd dat bepaalde rechtshandelingen worden vernietigd op grond van verhaalsbenadeling. De rechtbank vond dat er voldoende samenhang was met eerdere vorderingen, maar het hof besliste dat er geen verhaalsbenadeling was omdat de verplichtingen tot zekerheidstelling al bestonden. De Hoge Raad heeft echter de conclusie van het hof verworpen.
  • Art. 49 Fw (Faillissementswet) De curator heeft aangegeven dat hij akkoord gaat met de voortzetting van de procedure tussen Vesteda c.s. en Rabobank, mits de boedel niet wordt geschaad. Hierdoor kon in cassatie niet worden onderzocht of Vesteda c.s. niet-ontvankelijk zijn in hun vorderingen.
  • Art. 2:334t BW (Burgerlijk Wetboek) Het hof oordeelde dat Megahome.nl Grond, Megahome.nl Beheer en Megahome.nl voor het geheel aansprakelijk zijn geworden. De Hoge Raad oordeelde echter dat een verbintenis niet door een partijafspraak ondeelbaar kan worden gemaakt voor de toepassing van art. 2:334t lid 2 BW.
  • Art. 6:6 BW (Burgerlijk Wetboek) De Hoge Raad oordeelde dat de aard van de prestatie bepalend is voor de deelbaarheid of ondeelbaarheid van een verbintenis.
  • Art. 3:166 lid 3 jo. Art. 6:2 BW (Burgerlijk Wetboek) Het hof heeft omstandigheden beoordeeld die alleen betrekking hadden op de relatie tussen Rabobank en de Megahome-vennootschappen en niet op de relatie tussen Rabobank en Vesteda c.s. De Hoge Raad oordeelde dat dit onvoldoende was om de redelijkheid en billijkheid te beoordelen.

Conclusie

De Hoge Raad vernietigde het arrest van het gerechtshof en verwees de zaak naar het gerechtshof ’s-Hertogenbosch voor verdere behandeling. De Hoge Raad oordeelde dat Rabobank geen ondeelbare verbintenissen kon creëren door contractuele afspraken en dat de relatie tussen Rabobank en Vesteda c.s. mede door redelijkheid en billijkheid wordt beheerst.

Partijen en standpunten

  • Eiser: Vesteda c.s.
  • Gedaagde: Rabobank en Curator

Vesteda c.s. vorderden vernietiging van hypotheekrechten, financieringsaanbieding en geldleningsovereenkomst op grond van pauliana.

Rabobank betoogde dat Vesteda c.s. niet-ontvankelijk waren vanwege faillissementen en dat de verplichtingen deelbaar waren.

Wetsartikelen

Tijdlijn

  1. 13-06-2001 Vesteda Investment Management en Mega Projecten B.V. gaan een samenwerkingsovereenkomst aan voor financiering van woningbouw in Emmen.
  2. 24-07-2007 Rabobank breidt de financiering van verschillende Megahome-vennootschappen uit tot een krediet in rekening-courant van € 125 miljoen.
  3. 20-02-2009 Rabobank informeert NPB Beheer dat zij per 1 juli 2009 niet langer bereid is om de huidige financiering voort te zetten onder dezelfde voorwaarden.
  4. 22-04-2009 Megahome.nl Beheer wordt opgericht als onderdeel van een herstructurering van de Megahome-vennootschappen.
  5. 28-05-2009 Een deel van het vermogen van Mega Projecten wordt afgesplitst naar Megahome.nl.
  6. 01-10-2009 Rabobank stuurt NPB Beheer voorwaarden voor het voortzetten van de financiering.
  7. 08-04-2010 Rabobank doet een financieringsaanbod aan NPB Beheer en andere Megahome-vennootschappen.
  8. 15-04-2010 Megahome-vennootschappen verstrekken hypotheekrechten aan Rabobank tot een bedrag van € 125 miljoen.
  9. 30-06-2010 Diverse Megahome-vennootschappen tekenen een overeenkomst van geldlening met Rabobank.
  10. 04-09-2013 De rechtbank Overijssel veroordeelt Megahome-vennootschappen tot betaling van een geldbedrag aan Rabobank.
  11. 21-08-2012 Vesteda c.s. stellen vorderingen in op grond van art. 3:45 BW tegen Megahome-vennootschappen en Rabobank.
  12. 02-02-2016 Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden overweegt dat beide partijen deels gelijk krijgen in een geschil tussen NPB Beheer c.s. en Vesteda c.s.

verbintenissenrecht · faillissement · pauliana · sociaal-zekerheidsrecht · redelijkheid-en-billijkheid