Grammaticale uitleg prevaleert bij uitsluiting Haviltex-criterium in vaststellingsovereenkomst.

Hoge Raad · 25 augustus 2023 · Cassatie · Civiel recht; Verbintenissenrecht

Verbintenissenrecht. Uitleg vaststellingsovereenkomst waarin is bepaald dat die overeenkomst 'uitsluitend grammaticaal' dient te worden uitgelegd.

Rechtsvraag

Moet de termijn voor de betaling van partneralimentatie door de man aan de vrouw worden verlengd, ondanks de uitsluiting van het Haviltex-criterium in de vaststellingsovereenkomst?

Regel

  • art. 1.7, vaststellingsovereenkomst (bepaalt dat de partneralimentatie zal eindigen op 24 mei 2021)
  • Haviltex-criterium (bepaalt dat de uitleg van een overeenkomst niet alleen grammaticaal, maar ook naar de bedoelingen van partijen moet geschieden, tenzij uitgesloten)

Toepassing

  • art. 1.7, vaststellingsovereenkomst (bepaalt dat de partneralimentatie zal eindigen op 24 mei 2021) Het hof heeft vastgesteld dat art. 1.7 van de vaststellingsovereenkomst duidelijk de einddatum van de partneralimentatie bepaalt op 24 mei 2021. Deze datum is niet voor meerdere uitleg vatbaar, in tegenstelling tot het begrip 'pensioengerechtigde leeftijd', dat wel meerdere interpretaties toelaat. Omdat de vaststellingsovereenkomst expliciet het Haviltex-criterium uitsluit, moet de rechter zich beperken tot de grammaticale uitleg van de tekst. Het hof oordeelde dat de rechtbank ten onrechte de woorden 'te weten' heeft geïnterpreteerd als een verduidelijking van het begrip 'pensioengerechtigde leeftijd' en dat sprake zou zijn van een verschrijving. De enige juiste uitleg volgens het hof is dat de alimentatieverplichting op 24 mei 2021 eindigt.
  • Haviltex-criterium (bepaalt dat de uitleg van een overeenkomst niet alleen grammaticaal, maar ook naar de bedoelingen van partijen moet geschieden, tenzij uitgesloten) In dit geval hebben de partijen in de considerans van de vaststellingsovereenkomst het Haviltex-criterium expliciet uitgesloten. Dit betekent dat de rechter de overeenkomst uitsluitend grammaticaal moet uitleggen, zonder rekening te houden met de bedoelingen van de partijen. Het hof heeft dit criterium toegepast door te oordelen dat de datum 24 mei 2021 niet voor meerdere uitleg vatbaar is en dat de bedoelingen van de partijen met betrekking tot de 'pensioengerechtigde leeftijd' niet relevant zijn voor de uitleg van art. 1.7 van de vaststellingsovereenkomst.

Conclusie

De Hoge Raad verwerpt het beroep van de curator. De termijn voor de betaling van partneralimentatie eindigt op 24 mei 2021, zoals bepaald in de vaststellingsovereenkomst. De uitsluiting van het Haviltex-criterium betekent dat de letterlijke tekst van de overeenkomst prevaleert en dat de grammaticale uitleg doorslaggevend is.

Partijen en standpunten

  • Eiser: Raymond Wilhelmus Peter Triepels, h.o.d.n. BEWINDKR8, in de hoedanigheid van curator van [de vrouw]
  • Gedaagde: [de man]

De curator verzoekt de termijn van de partneralimentatie te verlengen tot 25 mei 2024, subsidiair tot 25 mei 2022, omdat de vrouw pas AOW-gerechtigd wordt op 25 mei 2024.

De man stelt dat de vaststellingsovereenkomst duidelijk is en dat de partneralimentatie op 24 mei 2021 eindigt, zoals grammaticaal bepaald in de overeenkomst, zonder ruimte voor uitleg volgens het Haviltex-criterium.

Wetsartikelen

Tijdlijn

  1. 24-12-2008 De rechtbank Maastricht spreekt de echtscheiding tussen de vrouw en de man uit. Deze beschikking wordt op 22 januari 2009 ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand.
  2. 22-01-2009 De beschikking van de rechtbank Maastricht over de echtscheiding wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand.
  3. 22-01-2009 De rechtbank Maastricht bepaalt de door de man aan de vrouw te betalen partneralimentatie op € 160,-- per maand vanaf de datum van inschrijving van de echtscheiding.
  4. 09-2009 De vrouw en de man sluiten een vaststellingsovereenkomst met betrekking tot de partneralimentatie. Deze overeenkomst bevat een clausule die het Haviltex-criterium uitsluit en bepaalt dat de partneralimentatie eindigt op 24 mei 2021.
  5. 10-11-2009 Het gerechtshof 's-Hertogenbosch vernietigt de beschikking van de rechtbank Maastricht voor zover deze betrekking heeft op de partneralimentatie en bevestigt de afspraken uit de vaststellingsovereenkomst.
  6. 09-11-2021 De rechtbank Limburg behandelt de zaak C/03/288933/FA RK 21-704.
  7. 04-02-2022 De rechtbank Limburg wijst het subsidiaire verzoek van de curator toe en bepaalt dat de man gehouden is de partneralimentatie te voldoen tot 24 mei 2022.
  8. 11-08-2022 Het gerechtshof 's-Hertogenbosch vernietigt de beschikking van de rechtbank Limburg en wijst het verzoek van de curator tot verlenging van de partneralimentatie af.
  9. 25-08-2023 De Hoge Raad verwerpt het beroep van de curator tegen de beschikking van het gerechtshof 's-Hertogenbosch.