Bij gebrek aan financiële onderbouwing kan aansprakelijkheidsverweer gemeente niet slagen, stelplicht bij eiser.

Hoge Raad · 4 april 2014 · Cassatie · Civiel recht

Aansprakelijkheid overheidslichaam als beheerder openbare weg; art. 6:174 BW. HR 17 december 2010, ECLI:NL:HR:2010:BN6236, NJ 2012/155. Spleet tussen weg en (verharde) berm; gevaar voor fietsers; voldoet weg aan daaraan te stellen eisen? Stelplicht eiser dat wegbeheerder gevaar eenvoudig kon voorkomen. Onderbouwingsplicht verweer dat financiële middelen te beperkt waren. Domein overheidslichaam; aanknopingspunten slachtoffer. Voorshands oordeel of omkering bewijslast? Mening deskundige die hof overneemt. Onbegrijpelijk oordeel?

Rechtsvraag

Is de Gemeente Deventer als wegbeheerder aansprakelijk voor het ongeval van [betrokkene] vanwege een vermeend gebrek aan de Biesterveldsweg in de zin van art. 6:174 BW?

Regel

  • art. 6:174 BW (Aansprakelijkheid voor opstallen: een openbare weg moet voldoen aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden mag stellen)
  • art. 6:102 BW (Hoofdelijke aansprakelijkheid voor schadevergoeding)
  • art. 6:10 BW (Bijdrageplicht van hoofdelijke schuldenaren)

Toepassing

  • art. 6:174 BW (Aansprakelijkheid voor opstallen: een openbare weg moet voldoen aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden mag stellen) Het hof oordeelde dat de Biesterveldsweg niet gebrekkig was in de zin van art. 6:174 BW, omdat niet voldoende was gesteld dat de Gemeente als wegbeheerder had moeten inzien dat de weg gevaar opleverde en dat zij onvoldoende maatregelen had genomen. Echter, de Hoge Raad vond dat Reaal voldoende had gesteld over het gevaar en mogelijke maatregelen en dat het hof dit ten onrechte niet voldoende had meegewogen. Het hof had de stellingen van Reaal over de eenvoudige maatregelen die de Gemeente had kunnen nemen, zoals het opvullen van de richel, onvoldoende meegewogen. (Rechtsoverweging 3.3, 3.4, 3.5, 3.8)
  • art. 6:102 BW (Hoofdelijke aansprakelijkheid voor schadevergoeding) Reaal stelde dat de Gemeente hoofdelijk aansprakelijk was naast de eigenaar van de vrachtwagen voor de schade van [betrokkene], omdat de Gemeente had nagelaten een veilige verkeerssituatie te waarborgen. De verantwoordelijkheid van de Gemeente als wegbeheerder werd niet voldoende weerlegd door de stelling dat financiële middelen ontbraken, hetgeen volgens de Hoge Raad onvoldoende onderbouwd was door de Gemeente. (Rechtsoverweging 3.2.1, 3.6.2, 3.7.2)
  • art. 6:10 BW (Bijdrageplicht van hoofdelijke schuldenaren) Reaal wilde dat de Gemeente bijdroeg aan de schadevergoeding op basis van art. 6:10 BW. De Hoge Raad stelde dat de Gemeente als mede-verantwoordelijke kon worden gezien, mits de weg daadwerkelijk gebrekkig was. De stelling van de Gemeente dat ze niet voldoende financiële middelen had, was onvoldoende onderbouwd, waardoor Reaal's stelling dat de Gemeente mede aansprakelijk was, plausibeler werd. (Rechtsoverweging 3.6.3, 3.7.3)

Conclusie

De Hoge Raad vernietigde het arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden en verwees de zaak naar het gerechtshof 's-Hertogenbosch voor verdere behandeling. De Hoge Raad oordeelde dat de Gemeente onvoldoende haar verweer had onderbouwd dat zij door beperkte financiële middelen de vereiste veiligheidsmaatregelen niet kon treffen. Hiermee werd de stelling van Reaal dat de Gemeente aansprakelijk is voor het gebrek aan de Biesterveldsweg opnieuw relevant. De Gemeente werd veroordeeld in de kosten van het geding in cassatie.

Partijen en standpunten

  • Eiser: REAAL SCHADEVERZEKERINGEN N.V.
  • Gedaagde: GEMEENTE DEVENTER

Reaal stelt dat de gemeente als wegbeheerder aansprakelijk is voor het nalaten van veilige verkeerssituatie, waardoor de Biesterveldsweg gevaar opleverde.

De gemeente Deventer betwist dat de Biesterveldsweg niet voldeed aan de eisen en beroept zich op beleidsvrijheid en beperkte financiële middelen.

Wetsartikelen

Tijdlijn

  1. 04-10-2007 [betrokkene] kwam ten val met zijn racefiets op de Biesterveldsweg te Schalkhaar en raakte onder een vrachtwagen, wat leidde tot zware verwondingen.
  2. 02-11-2007 [betrokkene] verklaarde dat hij door een richel tussen het asfalt en grasbetonklinkers werd gedwongen naar rechts te sturen, waardoor hij in de richel terechtkwam en viel.
  3. 02-01-2008 Politie IJsselland publiceerde een 'Proces-Verbaal VerkeersOngevalsAnalyse' met details over de weg en het ongeval.
  4. 08-12-2010 Rechtbank verklaarde dat Reaal gehouden is de schade aan [betrokkene] te vergoeden.
  5. 05-03-2013 Het gerechtshof bekrachtigde het vonnis van de rechtbank waarin Reaal werd gehouden de schade aan [betrokkene] te vergoeden.
  6. 2013 Reaal stelde beroep in cassatie in tegen het arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.
  7. 31-01-2014 De advocaat van Reaal reageerde op de conclusie van de Advocaat-Generaal J. Spier, die strekte tot verwerping van het beroep.
  8. 04-04-2014 De Hoge Raad vernietigde het arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden en verwees de zaak naar het gerechtshof 's-Hertogenbosch.