DSM/Fox (ECLI:NL:HR:2004:AO1427)

Rechtsvraag

Moet de uitleg van het pensioenreglement van het pensioenfonds DSM-Chemie plaatsvinden aan de hand van de Haviltexnorm of de CAO-norm, en is de inhoud van de AOV-regeling als pensioen aan te merken onder het anti-cumulatiebeding van het pensioenreglement?

Regel

• art. 6:254 lid 1 BW (Derdenbeding, aanvaarding door derde)
• Haviltex-norm: De uitleg van een schriftelijk contract hangt af van de zin die partijen in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs aan deze bepalingen mochten toekennen en wat zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten.
• CAO-norm: Voor de uitleg van een CAO zijn de bewoordingen van de desbetreffende bepaling, gelezen in het licht van de gehele tekst van die overeenkomst, in beginsel van doorslaggevende betekenis.

Toepassing

• art. 6:254 lid 1 BW (Derdenbeding, aanvaarding door derde) De werknemer [verweerder] heeft de rechten uit het pensioenreglement aanvaard, wat betekent dat hij als partij bij de overeenkomst tussen DSM en het pensioenfonds geldt. Dit impliceert dat hij onder de werking van het pensioenreglement valt.
• Haviltex-norm: De uitleg van een schriftelijk contract hangt af van de zin die partijen in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs aan deze bepalingen mochten toekennen en wat zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. De kantonrechter heeft het anti-cumulatiebeding uitgelegd overeenkomstig de doelstelling daarvan, waarbij de redelijkheid en billijkheid en de omstandigheden van het concrete geval centraal stonden. De rechtbank daarentegen koos voor een taalkundige uitleg, wat door de Hoge Raad als onjuist werd bevonden omdat ook de ratio van de regeling en de redelijkheid van de uitleg in acht genomen moeten worden.
• CAO-norm: Voor de uitleg van een CAO zijn de bewoordingen van de desbetreffende bepaling, gelezen in het licht van de gehele tekst van die overeenkomst, in beginsel van doorslaggevende betekenis. De Hoge Raad oordeelde dat de uitleg van het pensioenreglement in de verhouding tussen de werknemer en het pensioenfonds aan de hand van de CAO-norm moet plaatsvinden. Dit betekent dat de bewoordingen van de betrokken bepaling, gelezen in de context van het gehele reglement, centraal staan. De rechtbank had dus niet alleen de taalkundige betekenis moeten hanteren, maar ook objectieve maatstaven en de redelijkheid van de uitleg moeten betrekken.

Conclusie

De Hoge Raad vernietigt het vonnis van de rechtbank Maastricht omdat deze ten onrechte de uitleg van het pensioenreglement uitsluitend op taalkundige gronden heeft gebaseerd. De zaak wordt verwezen naar het gerechtshof te 's-Hertogenbosch voor verdere behandeling en beslissing, waarbij de objectieve maatstaven van de CAO-norm moeten worden betrokken.

Partijen en standpunten

• Eiser: Stichting Pensioenfonds DSM-Chemie
• Gedaagde: [verweerder]

Het pensioenfonds betwist de vordering van [verweerder] en beroept zich op art. 16 lid 5 van het pensioenreglement dat inhoudt dat het pensioen mag worden gekort met het bedrag dat elders is verkregen uit een arbeidsverhouding.

[verweerder] vordert dat het pensioenfonds het bedrag van ƒ 137,65 per maand niet mag korten, omdat dit bedrag afkomstig is uit een individuele spaarregeling (AOV-regeling) en niet uit een pensioen.

Wetsartikelen

• art. 6:6:254 lid 1 BW
• art. 3:3:36 BW

Tijdlijn

1. 04-1954 [Verweerder] treedt in dienst bij N.V. Staatsmijnen, de rechtsvoorgangster van DSM.
2. 04-1975 Overgang van [verweerder] naar DSM.
3. 03-1977 [Verweerder] ontvangt een arbeidsongeschiktheidsuitkering op grond van de WAO op basis van arbeidsongeschiktheid van 80 tot 100%.
4. 01-11-1978 Het dienstverband van [verweerder] met DSM wordt beëindigd. Hij wordt passief lid van het pensioenfonds DSM-Chemie.
5. 01-11-1978 [Verweerder] gaat vanaf deze datum tot 1 december 1994 werken in WSW-dienstverband.
6. 01-01-1990 De WSW introduceert een pensioenregeling. Deelnemers aan de spaarregeling krijgen de mogelijkheid om het saldo van hun spaarrekening in te brengen in het WSW-pensioen. [Verweerder] maakt hier geen gebruik van.
7. 01-12-1999 [Verweerder] wordt pensioengerechtigd en ontvangt naast zijn pensioen een bedrag van ƒ 137,65 per maand op grond van de AOV-spaarregeling.
8. 02-02-2000 [Verweerder] dagvaardt het pensioenfonds voor de kantonrechter te Heerlen en vordert onder andere dat het pensioenfonds niet het spaartegoed mag korten op het pensioen.
9. 02-05-2001 De kantonrechter te Heerlen wijst de vorderingen van [verweerder] af.
10. 04-04-2002 De rechtbank Maastricht vernietigt het vonnis van de kantonrechter en wijst de vorderingen van [verweerder] grotendeels toe.
11. 20-02-2004 De Hoge Raad vernietigt het vonnis van de rechtbank Maastricht en verwijst de zaak naar het gerechtshof te 's-Hertogenbosch ter verdere behandeling en beslissing. [Verweerder] wordt veroordeeld in de kosten van het geding in cassatie.