Beschermingsmaatregelen gerechtvaardigd indien proportioneel en tijdelijk; disproportionele contractwijzigingen kunnen wanbeleid vormen.

Hoge Raad · 18 april 2003 · Cassatie · Civiel recht,Ondernemingsrecht

-

Rechtsvraag

Of de handelingen van Rodamco North America N.V. (RNA) ten aanzien van de oprichting van Stichting RNA, de uitgifte van aandelen aan deze stichting, het verlenen van financiële steun aan Stichting Belangenbehartiging Beleggers RNA (SBBR), en de wijziging van (arbeids)overeenkomsten met bestuurders en Freeland Corporate Advisors N.V. wanbeleid vormen.

Regel

  • Art. 2:8 BW (Het beginsel van goede trouw en redelijkheid binnen de onderneming)
  • Art. 2:76a BW (Beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal)
  • Art. 2:344 BW (Onderzoek naar wanbeleid)
  • Elementaire beginselen van behoorlijk ondernemerschap

Toepassing

  • Art. 2:8 BW (Het beginsel van goede trouw en redelijkheid binnen de onderneming) De Ondernemingskamer oordeelde dat de oprichting van de Stichting RNA en de uitgifte van aandelen aan deze stichting niet gerechtvaardigd waren omdat deze handelingen bedoeld waren om Westfield buiten de deur te houden en niet om een status quo te creëren voor verdere besprekingen. Dit was in strijd met de elementaire beginselen van behoorlijk ondernemerschap en daarmee ook met art. 2:8 BW.
  • Art. 2:76a BW (Beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal) RNA was een beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal, wat betekent dat de aandelen vrij verhandelbaar waren en de structuur van de onderneming open was. De beschermingsmaatregelen die RNA nam, zoals de oprichting van Stichting RNA, waren in strijd met de open structuur die RNA zelf had gekozen.
  • Art. 2:344 BW (Onderzoek naar wanbeleid) De Ondernemingskamer concludeerde dat de wijzigingen in de (arbeids)overeenkomsten disproportioneel waren en niet gerechtvaardigd door de doelen van de change in control-clausules. Dit was in strijd met de elementaire beginselen van behoorlijk ondernemerschap en vormde wanbeleid.
  • Elementaire beginselen van behoorlijk ondernemerschap De Ondernemingskamer oordeelde dat de financiële steun aan SBBR door RNA niet in lijn was met de verplichting tot neutrale en gelijke behandeling van aandeelhouders. Dit was een schending van de elementaire beginselen van behoorlijk ondernemerschap.

Conclusie

De Hoge Raad vernietigde de beschikking van de Ondernemingskamer voor zover daarin wanbeleid is vastgesteld met betrekking tot de oprichting van Stichting RNA en de uitgifte van aandelen aan deze stichting, en het verlenen van financiële steun aan SBBR. Het cassatieberoep werd voor het overige verworpen. De Hoge Raad oordeelde dat er onvoldoende grondslag was voor de conclusie dat deze handelingen wanbeleid vormden. Echter, de wijzigingen in de (arbeids)overeenkomsten werden wel als wanbeleid aangemerkt.

Partijen en standpunten

  • Eiser: Rodamco North America N.V. in liquidatie en anderen
  • Gedaagde: Vereniging van Effectenbezitters en anderen

De VEB heeft verzocht om vaststelling van wanbeleid bij RNA en vernietiging van meerdere bestuursbesluiten, waaronder de uitgifte van aandelen aan Stichting RNA en wijzigingen in arbeidscontracten.

RNA en anderen hebben aangevoerd dat de beschermingsmaatregelen noodzakelijk waren voor continuïteit en overleg met grootaandeelhouder Westfield, en dat de wijzigingen in arbeidscontracten proportioneel waren.

Wetsartikelen

Tijdlijn

  1. 24-08-2001 RNA heeft aan Westfield meegedeeld dat een door Westfield gepresenteerd plan, dat erop neerkwam dat de onroerend goed portefeuilles van beide ondernemingen zouden worden geïntegreerd en onder extern beheer van Westfield zouden komen, werd afgewezen.
  2. 03-09-2001 Westfield verzoekt RNA een buitengewone algemene vergadering van aandeelhouders bijeen te roepen om onder meer te beraadslagen en beslissen over het ontslag van bestuurders en commissarissen van RNA en over toekomstig beleid. RNA geeft hier geen gehoor aan.
  3. 20-09-2001 RNA richt Stichting RNA op.
  4. Eind-09-2001 RNA geeft 14,7 miljoen gewone aandelen uit aan Stichting RNA tegen een nominale waarde van € 8 per aandeel en verleent een optie om tot een maximum van 41,2% van het totaal geplaatste kapitaal aandelen RNA te verwerven.
  5. Sep-2001 RNA wijzigt de (arbeids)overeenkomsten van de leden van de raad van bestuur van RNA en van Freeland, onder meer door de omschrijving van 'change in control' te verruimen.
  6. 21-02-2002 VEB dient een verzoekschrift in bij de Ondernemingskamer van het Gerechtshof te Amsterdam, waarin zij onder meer verzoekt vast te stellen dat sprake is van wanbeleid van RNA en diverse bestuursbesluiten te vernietigen.
  7. 22-02-2002 De Ondernemingskamer geeft bij beschikking een aantal voorzieningen.
  8. 18-03-2002 De verdere behandeling van de verzoeken van VEB c.s. vindt plaats.
  9. 22-03-2002 De Ondernemingskamer verklaart voor recht dat sprake is van wanbeleid van RNA met betrekking tot het oprichten van Stichting RNA, het verlenen van financiële steun aan SBBR en de wijziging van (arbeids)overeenkomsten.
  10. Datum onbekend RNA en haar bestuurders en commissarissen stellen beroep in cassatie in tegen de beschikking van de Ondernemingskamer van 22 maart 2002.
  11. 15-01-2003 De advocaten van RNA reageren bij brief op de conclusie van de Advocaat-Generaal.
  12. 18-04-2003 De Hoge Raad vernietigt de beschikking van de Ondernemingskamer voor zover daarin wanbeleid is vastgesteld met betrekking tot het oprichten van Stichting RNA en het verlenen van financiële steun aan SBBR. Voor het overige verwerpt de Hoge Raad het cassatieberoep.