Onmiddellijke voorziening bij vennootschapsconflict is geoorloofd als noodzakelijk en proportioneel, ook bij onomkeerbare gevolgen.

Rechtsvraag

Of de Ondernemingskamer terecht onmiddellijke voorzieningen heeft getroffen op grond van art. 2:349a BW, waaronder de schorsing van het stemrecht van FTS op haar aandelen in SkyGate Holding B.V. en de benoeming van een bestuurder, gelet op de impasse tussen aandeelhouders en de dreigende financieringsproblemen van SkyGate B.V. Daarnaast rijst de vraag of deze voorzieningen niet te ver gaan en in strijd zijn met elementaire regels van vennootschapsrecht, zoals de zeggenschapsverhoudingen binnen de vennootschap.

Regel

• art. 2:349a, Burgerlijk Wetboek (BW) (Regeling voor het treffen van onmiddellijke voorzieningen bij gegronde redenen om aan een juist beleid van de rechtspersoon te twijfelen)
• art. 2:349a lid 2, BW (Bevoegdheid van de Ondernemingskamer om voorlopige voorzieningen te treffen voor de duur van het geding)
• art. 2:350, BW (Onderzoeksprocedure naar het beleid en de gang van zaken van een rechtspersoon)

Toepassing

• art. 2:349a, BW (Regeling voor het treffen van onmiddellijke voorzieningen bij gegronde redenen om aan een juist beleid van de rechtspersoon te twijfelen) De Ondernemingskamer heeft geoordeeld dat er gegronde redenen zijn om te twijfelen aan een juist beleid van SkyGate Holding B.V. vanwege een impasse tussen de aandeelhouders (FTS en SkyTech B.V.) over de financiering van SkyGate B.V. (rov. 3.2 en 3.3). De Ondernemingskamer stelde vast dat de financiering van SkyGate B.V. essentieel was voor het voortbestaan van de onderneming en dat er geen overeenstemming kon worden bereikt tussen de aandeelhouders. FTS had bovendien onvoldoende bewijs geleverd dat zij in staat was de benodigde financiering te verschaffen (rov. 2.5). Dit vormde een gegronde reden om aan een juist beleid te twijfelen, waardoor het treffen van onmiddellijke voorzieningen gerechtvaardigd was.
• art. 2:349a lid 2, BW (Bevoegdheid van de Ondernemingskamer om voorlopige voorzieningen te treffen voor de duur van het geding) De Ondernemingskamer heeft op basis van art. 2:349a lid 2 BW verschillende onmiddellijke voorzieningen getroffen, waaronder de benoeming van een bestuurder naast de zittende bestuurder en de schorsing van het stemrecht van FTS op haar aandelen (rov. 3.2 en 3.3). De Ondernemingskamer motiveerde deze maatregelen door te verwijzen naar de urgentie van de financiering en de impasse in de besluitvorming binnen de vennootschap. De Ondernemingskamer benadrukte dat de getroffen voorzieningen tijdelijk van aard waren en noodzakelijk om ernstige schade aan de belangen van de vennootschap te voorkomen (rov. 3.5 en 3.6). Zij overwoog dat de voorzieningen niet verder gingen dan noodzakelijk en dat er een billijke afweging had plaatsgevonden tussen de belangen van de betrokken partijen. De Hoge Raad bevestigde dat de Ondernemingskamer binnen haar bevoegdheid was gebleven en dat de voorzieningen niet definitief waren (rov. 3.6).
• art. 2:350, BW (Onderzoeksprocedure naar het beleid en de gang van zaken van een rechtspersoon) De Ondernemingskamer heeft tevens een onderzoek bevolen naar het beleid en de gang van zaken van SkyGate Holding B.V. op grond van art. 2:350 BW (rov. 3.3 onder d). Dit onderzoek was noodzakelijk om helderheid te verkrijgen over de achtergronden van het beleid en om te bepalen wie eventueel verantwoordelijk was voor wanbeleid. De Ondernemingskamer overwoog dat het onderzoek zou bijdragen aan het herstel van gezonde verhoudingen binnen de vennootschap (rov. 3.3 onder d).

Conclusie

De Hoge Raad verwerpt het beroep van FTS en bevestigt de beslissing van de Ondernemingskamer. De Ondernemingskamer heeft terecht geoordeeld dat er gegronde redenen waren om aan een juist beleid van SkyGate Holding B.V. te twijfelen en dat het treffen van onmiddellijke voorzieningen noodzakelijk was om ernstige schade aan de belangen van de vennootschap te voorkomen. De getroffen voorzieningen, waaronder de schorsing van het stemrecht van FTS en de benoeming van een bestuurder, waren tijdelijk van aard en voldoende gemotiveerd. De Hoge Raad oordeelt dat de Ondernemingskamer binnen haar bevoegdheid is gebleven en dat de voorzieningen niet in strijd zijn met elementaire regels van vennootschapsrecht.

Partijen en standpunten

• Eiser: FTS FAULT TOLERANT SYSTEMS 2000 B.V.
• Gedaagde: SkyTech B.V., SkyGate Holding B.V., SkyGate B.V.

FTS stelt dat de Ondernemingskamer met haar beschikkingen een definitieve wijziging in de zeggenschapsverhoudingen binnen de dochtervennootschap heeft teweeggebracht door goedkeuring van een financieringsvoorstel dat het meerderheidsbelang van SkyGate Holding B.V. in SkyGate B.V. zou reduceren tot een minderheidsbelang. Daarnaast voert FTS aan dat de getroffen voorzieningen verder gaan dan noodzakelijk en in strijd zijn met elementaire regels van vennootschappelijke orde. FTS betwist tevens dat artikel 2:349a BW voldoende grondslag biedt voor de getroffen onmiddellijke voorzieningen.

SkyTech B.V. en SkyGate Holding B.V. verdedigen de beslissing van de Ondernemingskamer door te stellen dat er sprake was van een impasse in de besluitvorming en een dringende behoefte aan financiering van SkyGate B.V. Zij betogen dat de Ondernemingskamer terecht heeft geoordeeld dat het bestuur van SkyGate Holding B.V. niet onredelijk of onjuist handelde door het financieringsvoorstel te steunen en dat de getroffen voorzieningen noodzakelijk waren om ernstige schade aan de vennootschap te voorkomen.

Wetsartikelen

• art. 2:2:349a BW

Tijdlijn

1. 00-00-0000 [onbekend-voor-18-01-2000] Tussen FTS en SkyTech B.V., als aandeelhouders van SkyGate Holding B.V., ontstaat een conflict over de wijze waarop de (voortzetting van de) activiteiten van SkyGate B.V. zouden worden gefinancierd. De exacte aanleiding en duur van dit conflict zijn niet nader gespecificeerd in de uitspraak.
2. 18-01-2000 Bij besluit van de algemene vergadering van aandeelhouders (a.v.a.) van SkyGate Holding B.V. stemt een meerderheid van de aandeelhouders in met het voorstel van FTS om aandelen in het kapitaal van de holding uit te geven aan bestaande aandeelhouders, teneinde te voorzien in de financiering van SkyGate B.V. De verdeling van de aandelen in SkyGate Holding B.V. is op dat moment als volgt: FTS houdt de meerderheid, terwijl SkyTech B.V. 45,73% van de aandelen houdt. SkyGate Holding B.V. houdt op haar beurt 90% van de aandelen in SkyGate B.V., met Alcatel Participations B.V. als houder van de overige 10%.
3. 27-01-2000 De Ondernemingskamer van het Gerechtshof te Amsterdam oordeelt dat er gegronde redenen zijn om te twijfelen aan een juist beleid van SkyGate Holding B.V. Zij stelt vast dat het treffen van voorlopige voorzieningen noodzakelijk is. De Ondernemingskamer benoemt een nader aan te wijzen persoon als bestuurder naast de toenmalige bestuurder van SkyGate Holding B.V. en bepaalt dat de a.v.a. alleen rechtsgeldige besluiten kan nemen met instemming van het bestuur. Daarnaast schorst de Ondernemingskamer het besluit van de a.v.a. van 18 januari 2000 betreffende de aandelenuitgifte.
4. 01-02-2000 De Ondernemingskamer benoemt mr. Postma tot bestuurder van SkyGate Holding B.V., naast de reeds aanwezige bestuurder(s).
5. 11-02-2000 Bij brief van 11 februari 2000 wordt FTS uitgenodigd om bewijs te leveren van haar vermogen om te voorzien in de financieringsbehoefte van SkyGate B.V., zoals besproken in het besluit van de a.v.a. van 18 januari 2000. Deze uitnodiging volgt op de eerdere weigering of onvermogen van FTS om dit bewijs te leveren tijdens de zitting van 27 januari 2000.
6. 13-02-2000 FTS reageert bij brief van haar advocaat op de uitnodiging van 11 februari 2000. In deze brief stelt FTS vragen en opmerkingen aan het bestuur van SkyGate Holding B.V. en geeft zij een uitleg aan de brief van 11 februari 2000. Volgens de Ondernemingskamer geven deze vragen, opmerkingen en uitleg steun aan de twijfel over de vraag of FTS in staat of bereid is tot de noodzakelijke financiering.
7. 15-02-2000 Op verzoek van SkyGate Holding B.V. en mr. Postma treft de Ondernemingskamer nadere voorzieningen. Deze houden in dat het bestuur van SkyGate Holding B.V. mag stemmen voor een specifiek voorstel tot financiering van SkyGate B.V. zonder dat daarvoor de goedkeuring van de a.v.a. van SkyGate Holding B.V. vereist is. Het voorstel betreft een converteerbare lening van US$ 11.400.000 door FTS, SkyTech B.V. en Alcatel Participations S.A. aan SkyGate B.V., naar rato van hun (indirecte) belangen in SkyGate B.V. De Ondernemingskamer motiveert haar beslissing onder meer met de dringende behoefte aan financiering, het gebrek aan vooruitgang in de onderhandelingen tussen de partijen, en de twijfel over de capaciteit en bereidheid van FTS om de financiering te verschaffen.
8. 25-02-2000 De Ondernemingskamer neemt een definitieve beslissing in de zaak. Zij beveelt een onderzoek naar het beleid en de gang van zaken van SkyGate Holding B.V., met benoeming van een onderzoeker. Daarnaast treft zij ter aanvulling en uitbreiding van de eerdere onmiddellijke voorzieningen nieuwe voorzieningen, waaronder de benoeming van een nader aan te wijzen persoon tot bestuurder van SkyGate Holding B.V. en de schorsing van het stemrecht op de door FTS gehouden aandelen in SkyGate Holding B.V. met onmiddellijke ingang. De Ondernemingskamer motiveert deze beslissing met de impasse in de a.v.a. en het bestuur, de noodzaak van goede persoonlijke verhoudingen tussen de aandeelhouders, de dreigende financieringsproblemen voor SkyGate B.V., en de noodzaak van een onderzoek naar eventueel wanbeleid.
9. 00-00-0000 [onbekend-na-25-02-2000] FTS stelt beroep in cassatie in tegen de beschikkingen van de Ondernemingskamer van 27 januari 2000, 1 februari 2000, 15 februari 2000 en 25 februari 2000. De exacte datum van het instellen van het beroep in cassatie is niet gespecificeerd in de uitspraak.
10. 00-00-0000 [onbekend-na-instelling-cassatie] SkyTech B.V. en SkyGate Holding B.V. dienen een verweerschrift in tegen het beroep in cassatie van FTS. De exacte datum van indiening is niet gespecificeerd in de uitspraak.
11. 08-05-2001 De Plaatsvervangend Procureur-Generaal M.R. Mok concludeert tot verwerping van het beroep in cassatie van FTS.
12. 19-10-2001 De Hoge Raad der Nederlanden verwerpt het beroep in cassatie van FTS. De Hoge Raad overweegt dat de Ondernemingskamer op juiste gronden heeft geoordeeld dat een onmiddellijke voorziening noodzakelijk was gezien de impasse in de besluitvorming en de dringende financieringsbehoefte van SkyGate B.V. Daarnaast oordeelt de Hoge Raad dat de Ondernemingskamer voldoende rekening heeft gehouden met de belangen van alle betrokken partijen en dat de getroffen voorzieningen tijdelijk en proportioneel waren. FTS wordt veroordeeld in de kosten van het geding in cassatie.